رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 311895/6/1321

راي شعبه 3 ديوان عالي كشور
"براستدلال دادگاه اشكالات زيروارداست اولاقبول درخواست ثبت بر فرض كه حاكي ازتصرف درخواست كننده باشددليل مالكيت نيست زيراتصرف غيرمالكانه هم ممكن است مدرك قبول درخواست ثبت واقع شودثانيامجرد نوشته منسوب به گواهان دليل عدول گواهاني كه هويت آنهانزددادگاه محرز نشده نيست وبايستي دادگاه خودبااحرازهويت گواهان نامبرده درنوشته از خودآنهابازجوئي كرده باشد،ثالثاقبض رسيدمنسوب به مجتهدمحل كه تاريخ آن رجب 41قمري است به ضميمه نامه منسوب به مورث فرجامخوانده حاكي از تصرف صادركننده قبض است درملك بعنوان ولايت شرعيه وباملاحظه زمان صدور آن لازم بوده است دادگاه به قبض مزبورتوجه كرده وآثارقانوني كه برآن مترتب بوده درنظرگرفته باشد،رابعاچندنفرازگواهان خودفرجامخوانده صريحابه دخالت مورث مزبورگواهي داده اندمنتهي گفته اندازطرف زوجه اش بوده واين معني موردتوجه دادگاه واقع نشده وبعدم تصرف آن مرحوم راي داده خامسادرصورتي كه علقه زوجيت تاحين فوت زن باقي بوده لازمه ادعاي مالكيت زن انتقال يك  قسمت ازملك است به شوهركه دراين صورت اقرارشوهربه وقفيت نسبت به سهم ارثي اوازملك مزبوربايستي موردتوجه دادگاه واقع شده باشد،زيراكه اختصاص ملك به فرجامخوانده كه برخلاف مقتضاي ارث بوده غيرازگواهي كه مثبت اين امرنيست دليل ديگري نداشته وسادسايكي از نامه هاي منسوب به مورث فرجامخوانده مربوط است به كاروانسراي رقبه مزبوره وبااينكه گواهي گواهان فرجامخوانده راجع به اين كاروانسراتصديق به وقفيت شده ودرالحاقش به مزرعه مزبوره وهمچنين دراسم آن كاروانسرا كه بنام همان رقبه ناميده مي شوديانه اختلاف بوده دادگاه دراين باب رسيدگي نكرده وآنراازموردحكم به ملكيت خارج ننموده ،بنابراين مطابق ماده 556 و565 قانون آئين دادرسي مدني حكم موردرسيدگي فرجامي به اتفاق آراءشكسته مي شود..."
* سابقه *

اداره اوقاف بردرخواست ثبتي كسي دردردادگاه شهرستان واخواهي كرده وخواسته راوقف  دانسته است وبراي اثبات تصرف وقف   درخواست بازجوئي ازاهل محل مي نمايداوراقي نيزمنسوب به پدرخوانده حاكي ازوقفيت محل ابرازداشته است .
وكيل خوانده ازدعوي تكذيب نموده ومورث موكلش راغيرمتصرف در ملك معرفي وموكل رامتصرف قلمدادكرده است ،بنابه درخواست اداره اوقاف گواهاني دردادگاه حضوريافته وبه وقفيت محل گواهي داده اندبعضي متصرفين ملك رادرازمنه مختلفه بعنوان وقفيت تعيين كرده وبعضي تصريح كرده اندكه مورث خوانده مستاجرازطرف مجتهدمحل بوده وسايرمستاجرين نيز ازمجتهدين محل اجاره مي كرده اند،بعدادرمحل بازجوئي بعمل آمده وعده از گواهان خوانده گواهي داده اندكه ملك متعلق به مادرخوانده بوده وپس از فوت مشاراليهاخوداومتصرف شده وتصرف  وقف راانكاركرده اند،ازطرف اداره اوقاف نيزعده مانندگواهان سابق به وقفيت گواهي داده اند.
دادگاه به استناداوراق منتسب به مورث خوانده واتفاق گواهان بر وقفيت وموهون بودن گواهي گواهان خوانده وقفيت راثابت دانسته است .
محكوم عليه درخواست رسيدگي پژوهشي كرده وايرادداشته كه گواهان اداره اوقاف عدول ازگواهي كرده اند.دادگاه استان پس ازرسيدگي بشرح زير راي داده است :
(علاوه براينكه قبول تقاضاي ثبت ازطرف پژوهشخواه حاكي ازتصرف او دررقبه موردنزاع است اظهارات گواهان اقامه شده ازطرف مشاراليه در مرحله نخستين مداخله وتصرف مادرپژوهشخواه وخوداوبعدازفوت مادرش در رقبه نامبرده استفاده واحرازمي شود،گواهاني كه پژوهشخوانده درهمان مرحله اقامه نموده قطع نظرازاينكه بعضي ازهمان گواهان بموجب برگهاي منتسب به آنان ابرازي وكيل پژوهشخواه دراين مرحله ازگواهي خودعدول نموده انداساساموداي گواهي آنان بشرحي كه درپرونده منعكس است كافي براي اثبات تصرفات اداره فرهنگ وعمل به وقفيت نمي باشدبه ويژه كه خوداداره نامبرده متصرف راپدرپژوهشخواه تشخيص وبرعليه اوقبلااقامه گفتگونموده ونظربه اينكه برگهائي كه پيوست دادخواست نخستين پرونده پده بافرض اصالت تاثيري درحق پژوهشخواه كه يدخودرامتلقي ازمادرش مي داندندارد بنابراين اعتراضات وكيل پژوهشخواه درزمينه استنادبه تصرف وعدم تاثير برگهائي كه منتسب به موكل اونيست بردادنامه نخستين واردوباتوجه به مواد35و1278و1257قانون مدني دادنامه پژوهش خواسته گسيخته مي شودودعوي اداره پژوهشخوانده دائربه وقفيت رقبه به واسطه عدم كفايت ادله استناديه غيرثابت تشخيص مي گردد)
براثرفرجامخواهي اداره اوقاف شعبه 3ديوان كشوردرحكم شماره 1895 مورخ 31/6/21چنين راي داده است :

مرجع :وزارت دادگستري ،مجموعه حقوقي ازنشريات اداره فني
سه شنبه 30آذر1321                                  صفحه 407و409

26