رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده كلاسه : 72/739/22

راي شعبه 22 ديوان عالي كشور
"بردادنامه صادره ايرادواشكال متوجه است زيرااولا:1- هيچيك از اسنادابرازي خواهان كه ازمستندات دادنامه صادره به شمارآمده نه مورد قبول وتاييدخوانده بوده ونه ازناحيه خوانده درآنهاامضاويااثرانگشت وجودداردونه ازاسنادرسمي كه عليه خوانده دردعوي مطروحه باشدمحسوب است .
2-دادگاه ازهيج يك ازطرفين نزاع سندواگذاري اصلاحات ارضي رامطالبه وملاحظه ننموده ووضعيت ثبتي ملك موضوع بحث راازاداره ثبت اسنادواملاك استعلام ننموده وهيچ گونه سندرسمي به نام مورث خواهان درمستندات منضم درخواست وسايراوراق پرونده ابرازنگرديده است .
3- عمده استدلال خواهان برمالكيت خودعبارت ازاقرارعملي خوانده به پرداخت مبلغي به عنوان نصفه كاري مي باشدكه درهيچ يك ازاوراق پرونده چنين مستندي كه به امضاي خوانده رسيده باشدوجودندارد.
4- زمين موردبحث در...واقع است وحال آنكه اراضي كه به نام ...طبق اظهارات نماينده اداره كشاورزي ثبت ومنظورشده در...مي باشدونه .
5- پنج نفرشهودي كه ازجمله مستندات حكم دادگاه است بااختلافات فاحشي درپاره اي ازجهات اداي گواهي كرده اندكه موردتوجه دادگاه قرار نگرفته وعلي الاخص كه دونفرازمعتمدين اصلاحات ارضي بودندواين دونفرنيز درباره سابقه تصرفات خوانده وهم درمورداينكه زمين ديگري به نام خوانده يادرتصرف خوانده وجودداردياخيراختلافات فاحشي دارندكه به اين ترتيب زمينه جهت شرعيه براساس اقامه بينه فراهم نمي گردد.
6- درچنين شرايطي ضرورت داشته كه دادگاه قرارارجاع امربه كارشناس رسمي وياهيات كارشناسان خبره ضمن اصدارقرارمعاينه محل صادرمي نمودتا اينكه ازاين طريق وبامراجعه به پرونده هاي ثبتي واصلاحات ارضي وپياده كردن مفادآنهابرمحل دقيقاومشخصامعلوم نمايندكه اولازمين موضوع بحث دركجا واقع است وبه چه حدودي محدوداست ومشخصات آن نيزازچه قراراست .
ثانيا:سوابق مالكيت مالك يامالكين به چه كيفيت بوده وبه نام چه كسي و ياكساني درخصوص پرونده آماري ثبت ومنظورگرديده است .بنابه مراتب چون رسيدگي به شرح فوق انجام نپذيرفته وبدون احرازمالكيت بالورثه مدعي طبق اسنادرسمي قبل ازبحث ورسيدگي درباره مالكيت خوانده ونتيجه گيري به نفع خواهان دراين شرايط وصرفابراساس اينكه دليلي برمالكيت خوانده وجود نداردصحيح نمي باشدوبايستي دادگاه بدوابه موضوع مالكيت خواهان ومورد.. رسيدگي وسپس به دلايل مدعي معارض امعان نظروتحقيق نمايد،فلذادادنامه صادره رانقض ورسيدگي مجددبه شرح فوق الاشعاربه دادگاه صادركننده دادنامه تجديدنظرخواسته ارجاع مي شود"(72/739/22)

* سابقه *
خواسته خلع يداز12قفيززمين كشاورزي بوده وخواهان اظهارداشته مقدار 24قفيززمين ملكي ومتصرفي مورث اينجانب ...به عنوان نصفه كار(مزارعه ) باخوانده كشت وزرع نموده وپس ازفوت مورث خود7سال به اينجانب با خوانده به همان مشاركت مورث عنوان نصفه كاري ادامه دادم .بعدازخرمن كوبي محصول خودرادريافت داشته ايم ،اخيراكه استرداد12قفيزملكي سهمي خود (نصف  24قفيز)به خوانده مراجعه كردم به تكليف شرعي وقانوني خودعمل ننموده ...خوانده حقي درزمين ملكي ومتصرفي اينجانب ندارد،لذاتقاضاي خلع يدوي رامي نمايم .
راي دادگاه :
"دادگاه درتاريخ ...بااعلام ختم دادرسي طبق دادنامه شماره 22-31/1/72 باذكرموضوع دعوي وتبين جريان رسيدگي واحصاواعلام دلايل ومدارك موردادعاي خواهان درهفت فرازوقيدمدافعات خوانده دعوي كه اعلام داشته مورددعوي ، ارثاازپدرش به وي رسيده واشاره دادگاه به نتايج حاصله ازپرونده هاي اصلاحات ارضي وتحقيق ومعاينه محل كه متفقامالكيت خواهان ومورث وي را تاييدواعلام داشته اندوخوانده كارگرزمين بوده وهمه ساله محصول زمين بين طرفين تقسيم مي شده بااحرازواردوموجه بودن دعوي خواهان حكم به خلع يداز دوازده هزارمترمربع موردبحث درحق آقاي ...صادركرده است ."
راي دادگاه موردتجديدنظرخواهي واقع شده است .

مرجع :كتاب علل نقض آراحقوقي درديوان عالي كشور   تاليف يداله بازگير
انتشارات ققنوس - چاپ اول - سال 1376               صفحه 112-114

44