رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده كلاسه : 70/1159/9

راي شعبه نهم ديوان عالي كشور
"اعتراض تجديدنظرخواه برحكم تجديدنظرخواسته وارداست زيراازجمله اعتراضات تجديدنظرخواه كه درمرحله نخستين هم عنوان گرديده عدم رعايت مقررات اصلاحي قانون تجارت واساسنامه شركت ...(سهامي خاص )درتنظيم صورتجلسه مورخ 29/2/137مجمع عمومي عادي شركت مزبوركه درخواست ابطال آن موضوع دعوي مطروحه قرارگرفته است مي باشدبدين توضيح صورتجلسه مزبور كه به منظورانتخاب اعضاي اصلي هيات مديره وبازرسان شركت تنظيم گرديده مشعربرآن است كه آقاي تجديدنظرخواه درتاريخ 28/1/67اصالتاوبه وكالت ازهمسروفرزندان خودسي وسه درصدازسهام شركت راكه شامل سيصدوسي سهم مي باشدبه آقاي تجديدنظرخوانده رديف دوم انتقال داده فلذاصاحبان صددرصد سهام ازجمله آقاي ...بادارابودن 430سهم درمجمع حضورداشته اندومجمع مزبورسهام تجديدنظرخواه وبستگانش رابه استنادتوافقنامه عادي مورخ 28/1/67متعلق به آقاي ...دانسته ودرواقع توافقنامه عادي مزبوررابه عنوان سندانتقال سهام محسوب نموده وتجديدنظرخوانده رديف دوم رانسبت به سيصدوسي سهم قائم مقام تجديدنظرخواه وبستگانش شناخته است ونظربه اينكه شركت ...طبق اساسنامه پيوست شركت سهامي خاص بوده وسهام آن با نام مي باشدنظربه اينكه طبق ماده 40اصلاحي ق .ت مصوب 24/12/47انتقال سهام بانام بايددردفترثبت سهام شركت به ثبت برسدوانتقال دهنده ياوكيل يانماينده قانوني اوبايدانتقال رادردفترمزبورامضاكندوالاهرانتقالي كه بدون رعايت (اين )شرط به عمل آيدازنظرشركت واشخاص ثالث فاقد اعتباراست وباتوجه به اينكه مستفادازماده مزبورآن است مادام كه انتقال سهام دردفترثبت سهام ثبت نشده باشدبراي تشكيل مجمع عمومي بايدخواهان و بستگان وي راهم نيزدعوت مي نمودوبراي تشكيل مجمع مزبورشركت مكلف بوده است طبق ماده 97 قانون فوق الذكرصاحبان كليه سهام راازطريق نشرآگهي در روزنامه كثيرالانتشاركه آگهي هاي مربوط به شركت درآن نشرمي گرددوياطبق ماده 7اساسنامه به وسيله دعوتنامه كتبي دعوت مي نمودمضافاآنكه طبق ماده 99قانون اصلاحي مذكورقبل ازتشكيل مجمع عمومي هرصاحب سهمي كه مايل به حضور درمجمع عموم باشدبايدباارائه ورقه سهم ياتصديق موقت سهم متعلق به خود، به شركت مراجعه وورقه ورودبه جلسه رادريافت كرده باشدوبراي حصول حد نصاب لازم درمجمع بايستي مراتب فوق رعايت مي گرديدوباتوجه به اين كه طبق يكي ازصورتجلسات پيوست خواهان مدعي است عضوهيات مديره بوده كه درفرض صحت بايدمفادماده 114اصلاحي فوق الذكرمراعات مي شدوباتوجه به اينكه مقررات قانون تجارت وفعاليت شركتهاي سهامي اعم ازبزرگ وكوچك تابع اصولي است كه تخطي ازآنهاجايزنبوده وداراي سانكسيون مي باشد.بنابه مراتب قطع نظرازآنكه درتنظيم صورتجلسه عادي مورخه 29/2/67مقررات قانون تجارت رعايتنگرديده اساسادادگاه درراي صادره توافقنامه عادي مورخ 28/1/67تنظيمي بين تجديدنظرخواه وتجديدنظرخوانده رديف  دوم كه مستندتنظيم صورتجلسه موضوع دعوي قرارگرفته رامبايعه نامه تلقي نموده و به فرض اينكه توافقنامه مزبورمبايعه نامه تلقي شودباتوجه به اينكه از شرط عدولي كه براي هريك ازطرفين درذيل توافقنامه مزبورپيش بيني گرديده افاده خيارشرط (شرط فسخ )مي گرددوباتوجه به اينكه درقراردادتنظيمي براي خيارشرط مزبورمدت معين نشده است بنابراين طبق ماده 401قانون مدني هم شرط خياروهم بيع باطل است ودرهرصورت توافقنامه موردبحث دلالت بر انتقال سهام تجديدنظرخواه وبستگانش به تجديدنظرخوانده رديف دوم ندارد وبدين ترتيب ازاين جهت هم جلسه مورخ 29/2/67مجمع عمومي شركت ...قانوني نمي باشدباتوجه به اينكه راي مورداعتراض بدون توجه به مراتب فوق صادر گرديده علي هذاراي شماره ...-19/3/70تجديدنظرخواسته صادره ازشعبه دوم دادگاه حقوقي يك ...نقض مي شودوپرونده جهت رسيدگي واتخاذتصميم مجددبه شعبه ديگردادگاه حقوقي يك ...محول مي گردد."(70/1159/9)

* سابقه *
دراين پرونده آقاي "الف "دعوايي به خواسته ابطال صورتجلسه مورخ 29/2/1367مجمع عمومي شركت ...به طرفيت 1- شركت ...2-آقاي "ب "طرح نموده وتوضيح داده كه موكل به اتفاق خوانده رديف  دوم وتعدادي ازمنسوبين وي اقدام به تاسيس شركت ...مي نمايند.خوانده به جهاتي كه عنوان مي نمايد موكل رابه اعتماداينكه ادامه كاروانجام موضوع شركت ممكن نبوده وبراي شركازيان آوراست راضي به فروش سهام خودبه آقاي ...مي نمايدوخودش هم حاضربه فروش سهام خودبه نامبرده مي گرددودرنتيجه قراردادفروش رابه آقاي ...تنظيم نموده براي موكل كه ساكن ...است ارسال مي نمايدكه موكل به لحاظ ضرورت بعضي اصلاحات آن رانمي پذيردلكن خوانده رديف دوم مجددا قولنامه اي باموكل تنظيم مي نمايدتاپس ازرفع وثيقه ازسهام ،موكل صورت جلسه انتقال كل سهام شركت به نام آقاي ...تنظيم وموكل دراجراي قولنامه آن راامضانمايد.سپس خوانده رديف  دوم وسايرسهامداران شركت به تاريخ 28/1/68صورتجلسه اي تحت عنوان صورت جلسه مجمع عمومي صاحبان سهام شركت ...تنظيم نمودندكه موكل به لحاظ آنكه صورتجلسه مزبورحاكي ازانتقال سهام موكل وسايرمنسوبين وي به خوانده رديف دوم بودازامضاي آن خودداري نمودو ضمناموكل مطلع مي شودكه ازشركت مزبوراخراج گرديده وشركاي ديگرسهام وي رابه اختلاف فاحش قيمت كسب نموده اند.نتيجتاصورتجلسه مزبورراامضا ننموده وامتناع خودراازفروش سهام به خوانده رديف دوم اعلام مي داردولي شركت ...علي رغم اطلاع ازانصراف موكل براي تامين اهداف خوانده رديف دوم برخلاف اساسنامه قانون تجارت مبادرت به تنظيم صورتجلسه مجمع عمومي عادي مورخ 29/2/67حاكي ازانتقال قطعي سهام موكل ومنسوبين وي به خوانده رديف دوم نموده وموكل راازعضويت هيات مديره عزل مي نمايدواطلاعي به موكل نمي دهدوبه اظهارنامه موكل ترتيب اثرداده نمي شود.بنابراين تنظيم صورتجلسه مورخ 28/1/67معلوم مي نمايدكه توجهات خوانده رديف   دوم در فروش كل سهام به آقاي "ض "نادرست بوده صرفااغفال موكل وخارج نمودن سهام موكل بااختلاف فاحش قيمت ازيدش واخراج وي ازشركت بوده است .به علاوه سايرشركامي دانستندكه موكل حاضربه انتقال سهام خودبه خوانده رديف دوم نيست دفترثبت سهام وصورت جلسه 28/1/67راامضانكرده است ونيزملاحظه نمودندكه درقولنامه حق انصراف ازانتقال قيدگرديده مع الوصف اقدام به تنظيم صورتجلسه 29/2/67نموده اندوبه علاوه درتنظيم صورتجلسه اخيررعايت مواد7و10اساسنامه درباب نحوه دعوت شركابراي شركت درمجمع عمومي حصول حدنصاب لازم براي تشكيل مجمع عمومي عادي نشده است ونيزماده 99قانون تجارت راجع به شرط ورودبه جلسه وماده 40قانون مزبوردرخصوص ثبت انتقال سهام رعايت نگرديده وبااين حال ترتيب مجمع عمومي قبل ازآنكه انتقال سهام دردفترسهام درج وسهام قبلي ابطال وسهام جديدصادرشودو...حق اخراج موكل راازشركت نداشتند.به علاوه به موجب ماده 114قانون تجارت سهام موكل ازنوع سهام وثيقه است كه شركت خوانده رعايت اجراي ماده مزبورراننموده نتيجتاقولنامه فاسدوفاقداثرقانوني است ...صدورحكم بربطلان صورتجلسه مجمع عمومي عادي مورخ ...راخواستاراست .
وكيل خواندگان اظهارداشته ازدوحال خارج نيست يامعامله اي كه انجام شده ازنظرشرع وعرف صحيح است ياباطل ،اگرصحيح باشدديگرفروشنده حق دخالت درامورشركت رابعدازانجام معامله نداردواگرمدعي است كه مغبون شده وفريب خورده بايدبدوادعوي فسخ معامله نمايدتااگرحكم برفسخ معامله صادرگرديدآن وقت حق دخالت درامورشركت راپيدانمايد...
سرانجام دادگاه وفق نظريه سابق الصدوربه استدلال اينكه خواهان به مفاد امضائات موافقتنامه مورخ 28/1/67تنظيمي به خوانده رديف دوم راجع به انتقال سهام شركت ونحوه پرداخت وجه آنهااست واينكه ادعاي وي مبني بر فسادمعامله موثرنمي باشدوصورتجلسه 29/2/67مجمع عمومي شركت هم برمبناي مبايعه نامه مذكورتنظيم گرديده ومقررات قانون تجارت نقض نگرديده حكم به رددعوي خواهان صادرنموده است .

مرجع :كتاب علل نقض آراحقوقي درديوان عالي كشور   تاليف يداله بازگير
انتشارات ققنوس - چاپ اول - سال 1376              صفحه 219-223

46