رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده كلاسه : 72/133/25

راي شعبه 25 ديوان عالي كشور
"درخصوص دعوي تقابل باتوجه به تاخيردراقامه دعوي كه بافوريت منافات داردردتجديدنظرخواهي اعلام مي گردد.
امادرخصوص دعوي اصلي مستنددعوي بيع نامه تلقي نمي گرددوجزبه قرارداد قابل حمل نيست ودرقراردادمذكورحق امتناع وانصراف بادادن وجه التزام ونيزردثمن پيش بيني شده است كه درجهت تحكيم معامله نمي باشد.امتناع پيش بيني شده صرف خودداري است كه محدودبه زمان هم نمي باشدوقيدمدت در قراردادبراين است كه هريك بتواندثابت كنندكه تعهدات خودرانجام داده اندوطرف ديگرازانجام تعهدخودامتناع نموده واستحقاق دريافت وجه التزام رادارند.بااين وصف دادنامه معترض عليه دراين قسمت نقض و رسيدگي مجددبه شعبه ديگردادگاه صادركننده حكم محول مي گردد"(72/133/25)

* سابقه *
(دعوي تقابل )
دراين پرونده خواهان به طرفيت خوانده دادخواستي به خواسته الزام به تحويل شش دانگ يك باب مغازه والزام به تنظيم سندرسمي انتقال حقوقي ناشي ازكسب وپيشه ودرازاي مبلغ ...ريال طرح دعوي نموده است .اجمالاتوضيح داده به استنادقرارداد16/1/69خوانده مستاجروصاحب حق كسب وپيشه ملك كليه حقوق خودرابااختيارحاصله ازشرط3سنداجاره واگذارنموده است مقرر شده ظرف 45روزتشريفات رسمي انتقال راانجام دهدوحالاامتناع مي ورزد. خوانده نيزمتقابلابه طرفيت خواهان اصلي اقدام به تقديم دادخواست تقابل به خواسته اعلام بطلان قولنامه به لحاظ غبن فاحش كرده است .
راي دادگاه :
"...خوانده به شرح شق 3اجاره نامه ...حق انتقال مورداجاره به غيررا دارابوده است و...مدافعات خوانده دايربه ادعاي غبن موجه وقابل ترتيب اثرنمي باشد...بندهاي ب وج وشق 4قراردادگذشته ازاينكه براي تحكيم معامله مي باشد...اين حق به فرض وجودتاتاريخ معين ومقرربين طرفين مي تواندمورداستفاده قرارگيرد...مهلت 45روزازتاريخ انعقادقرارداد تعيين گرديده است ...هركدام ازطرفين مايل بودندازحق مندرج دربندب وج قرارداداستفاده نمايندمي بايست ظرف مهلت مذكورقصدخودرااعلام مي نمودندكه چنين چيزي درپرونده مصداق نداردمضافااينكه آقاي ...اعلام مي داردكه حاضربه پرداخت وجهي به خريدارنمي باشدچون پول ندارد...علي هذا دادگاه مستندابه ماده 19قانون موجرومستاجرونيزتبصره 2ماده مرقوم حكم به محكوميت خوانده به تحويل مغازه موردمعامله وتنظيم سندرسمي انتقال حقوق ناشي ازحق كسب وپيشه درقبال دريافت مبلغ ...ريال به نام خواهان صادر مي نمايد.وامادرخصوص دعوي تقابل مطروحه ازناحيه آقاي ...به خواسته ابطال قولنامه مورخه 16/1/1369بعلت وقوع غبن باتوجه به محتويات پرونده وعنايت به اينكه معامله درتاريخ 16/1/69واقع شده وبيعانه راخواهان تقابل دريافت داشته وسپس درتاريخ 23/1/69قسمت ديگري ازثمن راوصول كرده است ونيزباتوجه به نامه شماره ...19/1/69دفتراسنادرسمي شماره ... كه به عنوان شوراي مركزي اصناف صادرگرديده است ونيزباتوجه به اظهارات خواهان يادشده درجلسه مورخ 3/2/70دادگاه دعوي تقابل راموجه ندانسته و حكم به رددعوي خواهان تقابل صادرواعلام مي گردد."

مرجع :كتاب علل نقض آراحقوقي درديوان عالي كشور   تاليف يداله بازگير
انتشارات ققنوس - چاپ اول - سال 1376              صفحه 155-157

45