رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 8 - 2/3/1374

هيات عمومي شعب حقوقي ديوان عالي كشور(اصراري ) نظر باينكه طبق قرارداد عادي مورخ 15/1/1370 خواهان مكلف بوده چنانچه بهرعنوان منصرف شده و يا حاضر به انجام معامله نگردد وجه چك شماره 358161 ازجاري شماره 10122 بانك ملت اروميه مبلغ شصت ميليون ريال را به عنوان تامين خسارت و برگشت دريفاتي به خوانده پرداخت نمايد و با عدم امكان انجام معامله از طرف خواهان و پرداخت پنج فقره چك بانكي بشرح مندرج در پرونده بابت اصل بيعانه و جبران قسمتي از خسارات به خوانده خريدار كه در اقساط هفت ماهه وصول شده طرفين بنحو مذكور معامله را اقاله نموده اند و چك تضميني انجام معامله نيز بدرخواست خوانده خريدار به فروشند تحويل شده كه متصدي بنگاه معاملات ملكي نيز اين امرراتاييد و رسيد مربوطه پيوست پرونده است ، بنظر اكثريت اعضاء شعب حقوقي ديوان عالي كشور ادعاي تجديدنظرخوانده به پرداخت مبلغ اضافي آنهم بصورت اشتباه غيرثابت و راي تجديدنظر خواسته مخدوش تشخيص مي گردد و با نقض راي مزبور تجديدرسيدگي به شعبه ديگر دادگاه عمومي اروميه محول مي شود تا باتوجه به قسمت ايخر بندج ماده 24 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب مصوب 1373 تصميم قانوني اتخاذ نمايد0
هيات عمومي ديوان عالي كشور(شعب حقوقي )

* سابقه *
راي اصراري حقوقي 13748(جلسه اول )

راي دادگاه بايدمتكي به دليل باشد

شماره راي  : 28/3/1374
شماره پرونده : 13741
شماره جلسه  : 198/2/1374

علت طرح : اختلاف نظر بين شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور با دادگاههاي حقوقي يك اروميه 

 اقاله
موضوع :    وجه التزام
 حكم بلادليل

در ساعت 11 روز سه شنبه مورخ 19/2/1374 جلسه هيات عمومي شعب حقوقي (اصراري ) ديوان عالي كشور برياست حضرت آيت الله محمدي گيلاني رئيس ديوان عالي كشور و با حضور جنابان آقايان قضات ديوان عالي كشور و با حضور نماينده جناب آقاي دادستان كل كشور تشكيل شد0

رئيس : جلسه رسمي است دادنامه شماره 30750/11/1373  شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور بتصدي جناب آقاي سيدرضا حسيني مرندي و جناب آقاي دكتر محمد عظيمي مستشار مطرح است ، جناب آقاي دكتر عظيمي گزارش جريان پرونده را قرائت فرمايند0
خلاصه جريان پرونده : در خصوص دعواي تجديدنظرخوانده بخواسته مطالبه مبلغ 000/850/5 ريال بطرفيت اسمعيل كلانتري ودعوي  تقابل تجديدنظرخواه بخواسته مطالبه 000/415/2 تومان بطرفيت تجديدنظر خوانده بخلاصه اينكه طبق قرارداد مورخ 15/1/70 خانعلي ذوالفقاري فروش ششدانگ يك باب خانه قطعهاول تفكيكي شماره 203 فرعي از 112 فرعي مفروز از 8 فرعي از 5 اصلي بخش 5 اروميه را در قبال مبلغ 000/575/6 تومان به اسمعيل تعهد مي كند و از بابت بيعانه مبلغ سه ميليون تومان دريافت مي دارد و چون قادر به انتقال موردمعامله نمي شود با موافقت خريدار بيعانه دريافتي را طي چكهائي باقساط پرداخت مي نمايد0 خواهان اصلي مدعي است كه در اثر اشتباه مبلغ 000/850/5 ريال به خوانده اضافه پرداخت كرده و درخواست صدور حكم به استرداد آنرا مي نمايد0 وكيل خوانده اصلي و خواهان دعوي تقابل اعلام داشته چون فروشنده ملك (خواهان اصلي ) حاضربه انتقال مورد معامله به موكلش نشده مي بايست سه ميليون تومان بيعانه وسه ميليون تومان ديگر بعنوان وجه التزام مقرره را در حق موكلش مي پرداخت كه قسمتي از آنرا پرداخته و نسبت به بقيه اشتغال ذمه دارد و درخواست رسيدگي و صدور حكم محكوميت خوانده دعوي تقابل را بپرداخت بقيه مبلغ 000/150/24 ريال در حق موكلش نموده است كه دادگاه به موضوع رسيدگي و بشرح دادنامه 300 و10301/5/72 :
دعوي خواهان اصلي را موجه تشخيص و حكم به محكوميت اسمعيل كلانتري به رد وجه اضافه دريافتي معادل 000/850/5 ريال را در حق خانعلي ذوالفقاري ورد دعوي تقابل صادر كرده است 0
وكيل محكوم عليه از دادنامه تجديدنظرخواهي كرده و رسيدگي به اين شعبه محول شده و اين شعبه طي دادنامه شماره 737/514/10/72 چنين راي داده است :
اعتراض تجديدنظرخواه در مورد محكوميت وي به پرداخت مبلغ 000/850/5 ريال موجه است چه محتويات پرونده دلالت بر اقاله معامله انجام يافته و رد مبالغ پرداخت شده و ضرر و زيان ناشي از آن و چنانچه تا رد چك تضميني خواهان اصلي همچون ادعائي مطرح نكرده است 0 بنابراين دادنامهدر اين قسمت نقص و رسيدگي را به شعبه همعرض دادگاه رسيدگي كننده ارجاع مي نمايد ولي اعتراض تجديدنظرخواه در مورد رد دعوي تقابل باتوجه به مندرجات پرونده وارد نيست و دادنامه در اين قسمت ابرام مي گردد0
كه پس از نقض دادگاه مرجوع اليه به موضوع رسيدگي و چنين راي داده است :
در اجراي نظريه ديوان عالي كشور توجها" به رسيدگيهاي معموله و اظهارات وكلاي طرفين در دادگاه و علي الخصوص اظهارات آقاي وكيل خواهان خوانه را به پرداخت مبلغ پنج ميليون و هشتصد و پنجاه هزارريال در حق خواهان محكوم مي نمايد000
كه محكوم عليه مجددا" از دادنامه تجديدنظرخواهي كرده و تبادل لوايح انجام و لوايح تجديدنظري بهنگام طرح گزارش قرائت خواهدشد0 هيات شعبه تشكيل است پس از قرائت گزارش آقاي دكتر عظيمي عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
با توجه به مندرجات پرونده چون دادنامه تجديدنظر خواسته شماره 73158 شعبه سوم دادگاه حقوقي يك اروميه مستند به علل و اسبابي است كه حكم منقوض مبتني بر آن بوده و تجديدنظرخواه نقص آنرا از ديوان عالي كشور خواسته است لذا مستندا" به ماده 576 قانون آئين دادرسي مدني اصراري تشخيص و پرونه جهت طرح در جلسه هيات عمومي شعب حقوقي ديوان عالي كشور به دفتر هيات عمومي ارسال مي شود0
شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور

رئيس : آقاي دكتر عظيمي توضيحي داريد بفرمائيد0
معامله اي كه واقع شده مهلتي داشته در مهلت واگذارنده حاضر به واگذاري نمي شود نتيجتا" مي خواهند كه معامله بهم بخورد وخريدار هم موافقت مي كند و در مقام مطالبه بيعانه پرداختي برمي آيد فروشنده پول را كه دريافت كرده بوده خرج كرده امكان پرداخت نقدي نداشته نتيجتا" مي آيد در پنج قسط در مدت يازده ماه بيعانه دريافتي را به خريدار رد مي كند ولي در قبال اين تاخير پرداخت و اين فسخ معامله اين مبلغ مورد خواسته را اضافه توافق مي كنند كه دريافت كندو پنج فقره چك صادر مي كند چهار فقره آن همان مبلغ دريافتي است و چك پنجم كه مي بايستي وصول مي شد همان تفاوت است كه از بابت ضرر و زيان صادر شده كه در پرونده نيست 0 سوابقي كه وكيل خوانده از خوانده ارائه كرده ، خوانده شخص خيري بوده بيمارستانها ساخته در امورخيريه هزينه هاي زيادي نموده كه مداركي دارد نتيجتا" كسي نبوده كه من غيرحق بخواهد از كسي چيزي وصول كند و پس ندهد علاوه بر صدور پنج فقره چك همان چكي كه از بابت ضرر و زيان صادر كرده رفته وصول كند در حساب پول نداشته بعدا" پس از صدور گواهي عدم پرداخت واريز كرده اصلاع داده اين شخص رفته وصول نموده حتي خودش صورتي كه تهيه كرده ارقام را بدقت نوشته يغني سه ميليون تومان مبلغي نبوده كه احتمال وقوع اشتباه داده بشود و علل و قرائن واماراتي كه در نظر مي گيريم اول موافقت با فسخ معامله دوم دريافت ثمن پرداختي به اقساط يازده ماهه و سوم مير بودن خوانده كه نيازي به اين پولها نداشته وميليونها تومان زايشگاه ساخته و بيمارستان ساخته به امور خيريه پرداخته وسوابق آن همه اينجاست هيچ دليلي هم ا قامه نشده است جزمتن چكها0

رئيس : جناب آقاي هاشمي الحسيني
پرونده ناقص است از اين جهتكه با شرحي كه مي دهند كه مردي خير و خوب و پول بيخودي نمي گيرد شعبه بايد توضيح مي خواست اگر اين معامله بنحو اقاله به هم خورده حق اضافه نداشته معامله اي بوده و نشده اقاله شده كلا" همان پولي كه داده حالا يا به اقساط يا نقدا" يك شاهي حق نداشته بگيرد حتي ضرر و زيان و اين مي شود ربا و خلاف ، لازم بود شعبه توضيح بخواهد كه نخواسته دادگاه بايد تحقيق كند اگر به عنوان معامله ثانوي گرفته ايرادي ندارد اما بعنوان ضرر و زيان حرام ور با بوده و راه شرعي و فقهي ندارد از اين جهت بنده قابل طرح نمي دانم بايد توضيح خواسته بشود0

رئيس : جناب آقاي مرندي
جناب آقاي هاشمي الحسيني فرمودند در اقاله درست نيست كه اضافه گرفته شود يا كسر بشود، و اين درست است اما اينكه بيع ديگري بايد باشد تا اضافه گرفته شود ] ضرورت ندارد[ در همان باب اقاله نوشته اند اگر چنانچه يكي از طرفين بگويد اقلي اقلتك به من اين مقدار بايد بپردازي صحيح است بنابارين در اقاله خود اقاله درست است اما اگر شرط كنند از خود ثمن مثمن كسر شود اين درست نيست اما اگر به اين شرط يك مقدار اضافه بدهد ياعمل ديگري انجام بدهد مثل وجه التزام كسي نگفته اين وجه التزام صحيح نيست 0 مطلب ديگر اينكه اين آقا كه آمده گفته من اشتباه كردم 000/585 تومان اضافه دادم ظاهرا" دروغ است چون بعد از آنكه پولها را طي چكهاي متعدد پرداخته گفته است چك تضميني مرا بدهيد و اين آقاي خريدار آمده به بنگاه دار گفته كه 6 ميليون تومان بوده گفته ما توافق كرديم چك ايشان را به خودشان بدهيد اين شخص چند ماه بعد از آ;كه پرداخته آمده گفته كه چك من را بدهيد و اما همانطور كه آقاي دكتر عظيمي فرمودند در پرونده مدارك هست ما يك تناسب حكم و موضوع داريم اينطور نيست كه از كنارش بسادگي بگذريم 0 اين آقا شخصي متديني است وجوه بده است ، مدارك آنجا دارد28 ميليون تومان وجوهات پرداخته ، دو ميليون و خرده اي به ايشان داده به حاج سيد اكبر قره باغي ، آنوقت بيمارستان دراروميه ساخته در چوشكه سراي مرند زايشگاه ساخته است از همه مهمتر در تركيه يك كيف سامسونت پيدا مي كند هزاران دلار و مارك و طلا داخل كيف بوده مي آيدبه پليس خبر مي دهد اعلام مي كنند، خانمي پيدا مي شود اهل تركيه و تبعه آمريكا مي گويد مال وي است آنوقت كيف را همانطور مي دهددست خانم 0 صاحب كيف مي گويد از اين ها چيزي نمي خواهي ؟ مي گويد نه 0 خبرنگاران دورش را مي گيرند سوال مي كنند چه داعيه داشته مي گويد من مسلمانم ما مال كسي را نمي خوريم 0 اين فتوكپي روزنامه كيهان هم كه براي ايران تبليغ كرده در آنجا منعكس است پيوست پرونده است 0يك تناسب حكم و موضوع بايد باشد مي گويد ما با اين آقا توافق كرديم كم كم پولها را بدهد آن وقت اين آقا آمده مي گويد اشتباه كرده است 0 اين يك منكر اشتباهش است مي بايستي قسم بخودر اين كار را مانكرديم 0 ما مي گفتيم اين هم رسيد0 اصلا" پرونده گوياست كه اين آقادروغگو نيست در هر صورت پرونده اينطور است و ما حق را به جانب خريدار مي دهم حالا آقايان خودشان تصميم بگيرند0

رئيس : جناب آقاي دكتر عظيمي
مطلب ديگري هم اينجا هست كه به روشن شدن اذهان آقايان كمك مي كند ضمن اينكه 5 فقره چك داده كه به اقساط دريافت كنداز بابت تضمين اينها يك چك 6 ميليوني هم داده واسطه نگهداشته ، قرار شده وقتي وجوه 5 فقره چك تاديه شد خريدار ليست را بدهد چك 6ميليوني در حق فروشنده به خودش رد بشود وقتي 5 فقره چك را وصول كرده رفته به بنگاهدار گفته كه آقا پول من وصول شد چك تضميني 6 ميليوني را رد كن به خودش وقتي اين چك 6 ميليوني را گرفته پس از مدتها آمده اين شكايتها را طرح كرده تاآن چك تضميني رابنگاهدار به او رد نكرده بود حرفي نزده بنگاهدار هم آمده اداي گواهي كرده بر صحت اين مطالب و نوشته اش را داده كه رسيد داده و چك راگرفته است 0

رئيس : جناب آقاي سليمي
چنانچه فروشنده واقعا" اشتباه كرده باشد چون ماده 265 قانون مدني مي گويدكه هر كس مالي به ديگري بدهد ظاهرا" در عدم تبرع است بنابراين اگر كسي چيزي به ديگري بدهد بدون آنكه مقروض آن چيز باشد مي تواند استدلال كند0 در اين مورداصولا" مي بايستي ايشان دليل بر اشتباه خودشان مي آورده بنده معتقدم فروشنده كه دراينجا مي گويد من پول اضافه دادم مي بايستي دليل و مدرك بياورد و اگر دليل و مدرك هم نداشت لااقل دادگاهاز نظر روشن شدن موضوع اين را ارجاع مي كرد به كاشناس ، كه كارشناس برودبررسي كند و ببيند وضعش چطور است 0 چقدر اينها چك داده اند چقدر پول گرفته اند و واقعا" رسيدگي مي شد دادگاه چنين نظر داده حالا ما نمي دانيم كه دادگاه واقعا" از هوا نظر داده يا رسيدگي كرده و واقعا ارجاع امر به كارشناسي كرده و خيلي چيز ساده اي است به نظر بنده مساله مهمي نيست كه احتياج به نظر باشد اين فقط يك مساله رسيدگي است 0دادگاه مي بايست توسط كارشناس رسيدگي مي كرده و بعدا" نظر خودش را مي داد و ظاهرا" اين كارها انجام نشده و به نظر بنده اين موضوع اصلا" ناقص است 0

رئيس : جناب آقاي محسن زاده
از گزارش و اظهارات جناب آقاي دكتر عظيمي ، اينطوري برمي آيد كه فروشنده آدم خاصي است 0 بهر ترتيب مي خواسته پول ندهد و اين حرفها و صحبتهاي فراوان به اين نتيجه رسيده اين آقا چنانچه آمده بود يك فقره چك صادر مي كرد در ازاي بيعانه اي 3ميليون را4 ميليون مي نوشت بازهم ما مي گفتيم ممكن است اشتباه كرده باشد ولي وقتي كسي 11 فقره چك داده  است ، بابت بيعانه يك فقره چك عليحده داده است معلوم است كه بابت خسارت اينها توافق كرده اند كه اين مبلغ اضافي را بدهند و به اين آدمي كه اينقدر دقت داشته كه 11 فقره چك داده بابت بيعانه تقسيم كرده ما مي گوييم اين چگونه اشتباه كرده 0 البته اين گزارش ناقص است بنظر بنده مي بايستي كاملتر از اين مي شد همه اينها نشانگر اين مساله است كه آنهاتوافق كرده اند كه اين مبلغ بابت جبران خسارت و وجه التزام باشد اينهم كه آقاي هاشمي فرمودند وجه التزام خلاف شرع است 0 خلاف شرع نيست 0 گفته اگر اينكار را كردي اينقدر بايد بدهي اينهم فكر مي كنم خلاف شرع و قانون نباشد0 بعقيده من نظر شعبه درست است 0

رئيس : جناب آقاي اذاني
هرچند گزارش خيلي خلاصه است ولي در مجموع موضوع را تا حدودي مي رساند و بنظر من راي شعبه چهاردهم صحيح است 0 النهايه ملاحظه مي كنيم كه در قسمت راي دومي كه صادر شده اصرار شده دادگاه مثل اينكه دليلي ، استدلالي نداشته مي نويسد در اجراي نظريه ديوان عالي كشور توجها" به رسيدگي معموله و اظهارات وكلاي طرفين در دادگاه علي الخصوص اظهارات وكيل خواهان كه نمي تواند دليل موجه براي راي باشد البته به نظر من بد نيست اين صورتجلسه اي كه اين اظهارات شده ببينيم چه بوده چون در گزراش درست نيامده بنابراين من تصور مي كنم در مجموع با توضيحاتي كه جناب آقاي عظيمي و جناب آقاي مرندي فرمودند ابرام راي شعبه در ديوان كشور صحيح است 0

رئيس : جناب آقاي رضائي
مطالبي كه بنده مي خواستم عرض كنم جناب آقاي محسن زاده و جناب آقاي اذاني قسمتي از آن را فرمودند وقتي كه ما به قرارداد توجه مي كنيم معامله اي كه قرار بوده است انجام  شود با تعيين مبلغ بهاي خواسته سه ميليون تومان بعنوان بيعانه پرداخت مي شود و در آنجا شرطي گذاشته مي شود كه هركسي كه بخواهد از اين شرط عدول بكند سه ميلوين تومان علوه بر سه ميليون تومان بيعانه به عنوان وجه التزام به پردازد فروشنده وقتي حساب كرده ديده قادربه انجام تعهد خود نيست آمده تقاضا كرده كه بيائيم فسخ بكنيم اقاله بكنيم وقتي كه مي خواستند اقاله بكنند توافق كرده اند كه بجاي سه ميلوين تومان وجه التزام مبلغ 585 هزار تومان وجه التزام پرداخت بشود بهمين جهت چهار چك بابت سه ميليون تومان بيعانه جداگانه داده شده و اين 585 هزارتومان كه چك پنجم بوده است باز طي چك جداگانه اي داده شده و مدت يازده ماه براي استرداد كليه اين وجوه وقت قرار داده اند فروشنده اگر اشتباه كرده بود اولين چكي كه پرداخت كرد يا در بين پرداخت اين چكها مي آمد و مي گفت من به جاي سه ميليون تومان اضافه پرداخت كرده ام بخصوص كه چك برگشت خورده بعد از برگشت پول را پرداخته ا گر اشتباه كرده بود همان وقت ادعا مي كرد من اشتباه كرده ام اينها دلائل و قرائني است كه بجاي سه ميليون تومان وجه التزام 585 هزار تومان وجه التزام پرداخت كرده است بنبابراين راي شعبه چهاردهم را مي شود تاييد كرد0

رئيس : چون نزديك ظهر است و عده اي از آقايان نوبت گرفته اند بهتر است براي روشن شدن بيشتر قضيه ادامه جلسه به روز ديگري موكول شود، جلسه را تعطيل اعلام مي كنم 0
ادامه جلسه :
در ساعت 9 روز سه شنبه 2/3/74 جلسه هيات عمومي شعب حقوقي (اصراري ) ديوان عالي كشور برياست حضرت آيت الله محمدي گيلاني رئيس و جنابان آقايان قضات شعب حقوقي ديوان عالي كشور و نماينده جناب آقاي دادستان كل كشور تشكيل و با قرائت آياتي چند از كلام الله مجيد رسميت يافت 0

رئيس : دادنامه شماره 30570/11/1373  شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور مطرح است 0 در ادامه مباحث جلسه قبل ( مورخ 19/2/1374) جناب آقاي مرندي بفرمائيد0
خلاصه جريان پرونده را جهت يادآوري بيان مي كنيم 0 در خصوص دعوي خانعلي بخواسته مطالبه مبلغ 5 ميليون و هشتصدوپنجاه هزار ريال بطرفيت اسماعيل و دعوي تقابل شخص اخيرالذكر بخواسته مطالبه بيست و چهارميليون وصدوپنجاه هزارريال بطرفيت خانعلي بخلاصه اينكه طبق قراردادمورخ 15/1/70 خانعلي فروش شش دانگ يك باب خانه قطعه اول تفكيكي شماره 203 فرعي از112 فرعي مفروز از 8 فرعي از5 اصلي پلاك 5 اروميه را در قبال مبلغ شش ميليون و پانصدوهفتادوپنج هزار تومان به اسماعيل تعهد مي كند و از بابت بيعانه مبلغ سه ميليون تومان دريافت مي دارد و چون قادر به انتقال مورد معامله نمي شود با موافقت خريدار بيعانه دريافتي را طي 5 فقره چك به شماره هاي 358172 مورخ 22/3/70 به مبلغ 15 ميليون و هشتصد و پنجاه هزار ريال و چك 1535174/6/70 به مبلغ پنج ميليون و هشتصد وپنجاه هزار ريال و چك 1593852/7/70 به مبلغ چهار ميليون و صدوپنجاه هزار ريال و چك شماره 393856/9/70 به مبلغ ده ميلوين ريال وچك 93857 15/10/70 مبلغ هشتصد و پنجاه هزارريال در حق اسماعيل پرداخت مي نمايد كه جمع پرداختي مبلغ سه ميليون و پانصد و هشتاد و پنج هزار تومان مي گردد0 توضيح اينكه چك شماره 15358174/6/70 به مبلغ پنج ميليون و هشتصد و پنجاه هزار ريال در تاريخ 16/6/70 برگشت خورده و در تاريخ 14/7/70 مجددا" جهت وصول اقدام ، و وجه آن وصول گرديده است 0
تعهدنامه مورخ 15/1/70 داراي چنينتوضيحاتي بوده است :فروشنده متعهد است ظرف 40 روز از تاريخ اين معامله سندقطعي بنام اسماعيل يا هركسي را كه ايشان تعيين نمايد تحويل نمايد و تحويل ملك اول تيرماه 70 خواهد بود و يك ميليون تومان از قيمت ملك موقع تخليه پرداخت خواهد شد فروشنده متعهد است كلهي اقدامات ومراحل انتقال وراث مرحوم محمد را به خريدار فوق الذكر شخصا" انجام ومدت تعيين شده مورد معامله را بنام خريدار انتقال رسمي نمايد و در غير اينصورت مشمول مقرراتعدول از معامله خواهد شد و نيز درهمان سند چنين آمده است : از طرف فروشنده نيز متقابلا" به مبلغ هشتصد ميليون ريال بصورت چك ملت به شماره 358161 از حساب 10122 تحويل تهيه مسكن آرش گرديد در صورتكيه فروشنده بهر عنوان منصرف و يا حاضر به انجام معامله نگردد تهيه مسكن آرش وكالتا" ازطرف فروشنده اين چك را بعنوان تامين خسارت و برگشت دريافتي به خريدار تحويل خواهد داد0
خواهان اصلي مدعي است در اثر اشتباه مبلغ 5 ميليون و هشتصد نو پنجاه هزارريال به خوانده اضافه پرداخت كرده درخواست رسيدگي و صدور حكم به استرداد آن را مي نمايد و وكيل خوانده دعوي اصلي و خواهان دعوي تقابل ضمن دادخواست تقديمي اعلام داشته چون فروشنده ملك يغني خواهان اصلي حاضر به انتقال مورد معامله به موكلش نشده طبق تعهدنامه ملزم بوده 3 ميليون تومان بيعانه دريافتي و سه ميليون تومان ديگر با بعنوان وجه التزام مقرره جهت جبران خسارت عدول از انجام معامله و تحويل ملك در حق موكلش پرداخت نمايد كه در جهت تامين خسارات عدول از معامله مبلغ پنج ميليون و هشتصد و پنجاه هزارريال را طي چك پرداخت كرده و نسبت به بقيه اشتغال ذمه دارد درخواست رسيدگي و صدور حكم محكوميت خوانده متقابل را به بقيه مبلغ وجه التزام به مبلغ بيست و چهار ميليون و پانصد و پنجاه هزار ريال در حق موكلش نموده است 0
دادگاه به موضوع رسيدگي ، بشرح دادنامه هاي شماره 301و10300/5/72 پس از ذكر خلاصه اي از دعاوي طرفين واظهارات وكلاي آنان وتوجه خاص به مبايعه نامه عادي و سطر18 قولنامه و اقوي دليل شهادت بي شائبه مدير بنگاه داير بر اخذ چك بابت تضمين انجام معامله نه به تعبير وكيل خواهان تقابل بعنوان وجه التزام و مراجعه بعدي كلانتري داير بر حصول توافق في مابين و اصدار دستور استرداد چك شماره 358161به فروشنده و اينكه قرينه محكم بر توافق و تراضي طرفين بر مسترد نمودن وجه بيعانه سه ميليون تومان از طرف فروشنده به خريدار بوده مويد صحت اظهارات وكيل خواهان اصلي بوده استنادا" بماده 301 قانون مدني حكم محكوميت اسماعيل به استرداد وجه دريافتي اضافي معادل 5 ميليون و هشتصد وپنجاه هزارريال در حق خانعلي ورد دعوي تقابل صادر و اعلام كرده است 0
وكيل محكوم عليه از دادنامه تجديدنظرخواهي كرده و رسيدگي به شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور محول شده و اين شعبه طي دادنامه 737/514/10/72 با ملاحظه قرارداد مورخ 15/1/70 طرفين و چكهاي صادره از جانب فروشنده در حق خريداربراي پرداخت بيعانه دريافتي و ضرر و زيان ناشي از عدول از انجام معامله و صدور بازپس دادن چك شش ميليون توماني تضميني انجام معامله و جبران ضرر و زيان ناشي از عدول از انجام مامله موجود و يد و تصرف صاحب بنگاه معاملات آرش و شهادت وي پس از وصول چكهاي صادره از طرف فروشنده مستندات وكيل خوانده دعوي اصلي در مورد اعمال نيكوكارانه موكلش و بي نيازي خوانده در تصاحب حق ديگران از جمله پرداخت خمس به مبلغ دو ميليون و دويست و نوزده هزار و دويست تومان در تاريخ 24/10/62و احداث يك واحدساختماني و وقف آن به واحد درماني و زايمان در منطقه چوشكه سراي و تحويل آن به شبكه بهداشت و درمان شهرستان مرند و فتوكپي روزنامه كيهان در مورد تحويل كيف محتوي هزاران دلار پول و طلا به صاحبش و كمك بلاعوض به انجمن حمايت زندانيان در تاريخ 23/3/70 و گواهي كتبي مورخ 18/7/71 بنگاه معاملاتي املاك به موافقت اسماعيل به رد چك تضميني شش ميليون توماني به صادركننده آن يعني خواهان اصلي با وجود عدول ازانجام معامله كه حق استفاده از آن را داشته چنين راي داده است 0
((اعتراض تجديدنظرخواه در مورد محكوميت وي به پرداخت مبلغ 5 ميليون و هشتصد وپنجاه هزار ريال موجه است كه محتويات پرونده دلالت دارد بر اقاله معامله انجام يافته و رد مبلغ پرداخت شده و ضرر وزيان ناشي از آن چنانكه تا رد چك تضميني خواهان اصلي همچنين ادعائي مطرح نكرده است بنابراين دادنامه در اين قسمت نقض و رسيدگي را به شعبه همعرض دادگاه رسيدگي كننده ارجاع مي نمايد ولي اعتراض تجديدنظرخواه در مورد رد دعوي تقابل با توجه به مندرجات پرونده وارد نيست و دادنامه در اين قسمت ابرام مي گردد0 كه پس از نقض حكم دادگاه مرجوع اليه به موضوع رسيدگي و چنين راي داده است :
((در اجراي نظريه ديوان عالي كشور توجها" به رسيدگيهاي معموله و اظهارات وكلاي طرفين در دادگاه علي الخصوص اظهارات وكيل خواهان خوانده را به پرداخت مبلغ 5 ميليون و هشتصد و پنجاه هزار ريال در حق خواهان محكوم مي نمايد0))
كه محكوم عليه مجددا" از دادنامه تجديدنظرخواهي كرده و عاقبت شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور چنين راي داده است :
((با توجه به مندرجات پرونده چون دادنامه تجديدنظرخواسته 73/158 شعبه سوم دادگاه حقوقي يك اروميه مستندا" به علل واسبابي است كه حكم منقوض مبتني بر آن بوده و تجديدنظرخواه نقض آن رااز ديوان عالي كشور خواسته است لذا مستندا" به ماده 576 قانون آئين دادرسي مدني اصراري تشخيص و پرونده جهت طرح در هايت عمومي شعب حقوقي ديوان عالي كشور بدفتر هيات عمومي ارسال مي شود0))

رئيس : جناب آقاي مردندي چنانچه توضيحي هم داريد بفرمائيد0
البته در اين جا وجوه پرداخت شده بوسيله 5 فقره چك بوده انسان اگر با سندي پرداخت نكند همين طور پرداخت عملي صورت بگيرد با وجه نقد احتمال وقوع اشتباه هست 0 ولي وقتي انسان سندي صادر مي كند آن هم در 5 فقره ! اصولا" دقت دارد مبلغ قابل پرداخت مبلغي باشد كه مورد توافق قرار گرفته به خصوص اينكه يكي از چكهابلامحل درآمده و با با اقدام دارنده چك داراي محل شده و موفق به وصول آنهم گرديده است 0 خريدار در حدود10 اه وجهي را كه در اختيار فروشنده قرار داده بود به اقساط دريافت داشته وحق وصول 3 ميليون تومان را هم مي داشته النهايه نظر به حسن نيتي كه ازاعمالش احراز مي شود ضرر و زيان ناشي از عدول از انجام معامله را درمبلغ پانصد و هشتاد و پنج هزارتومان برآورد مي كند كه عملا" مورد موافقت فروشنده قرار مي گيرد و از آن بابت چكي صادر مي شود البته در اين زمينه نوشته اي نداردولي اعمالش دلالت براين مطلب مي كند وآن اينكه :
اولا" بيعانه دريافتي باقساط پرداخت مي شود0
در ثاني اگر قرار بوده كه نتواند منتقل كند و تحويل بدهد 3 ميليون تومان بپردازد و براي تضمين آنهم چك شش ميليوني دراختيار مدير بنگاه وابسته قرار داده شده بود و وقتي چكها را وصول مي كند به بنگاه دار مي گويد چك امانتي را به خود فروشنده تحويل بده ديگر تسويه حساب گرديد پس از اينه چك اماني را دريافت مي كندمي آيد و طرح شكايت مي كند قبل از آن طرح شكايت نمي كند چون هنوزچك تضميني در يد و تصرف مدير بنگاه بوده و مبلغ اين جا هم كه اقاله شده ممكن است توهم اين بشود كه در اقاله ديگر همان ثمن برگشت داده مي شود و مبلغ اافي بستگي دارد به توافق طرفين اين جاعلاوه بر ثمن مساله ضرر و زيان ناشي از عدول از معامله و دريافت ثمن به اقساط طويل المدت ، ضرر و زياني را بار مي كرده كه در مبلغ پانصدوهشتادو پنج هزارتومان برآورد و وصول گرديده است بنظر ما وقع اشتباه اين جا قابل پذيرش نيست و اين پانصد وهشتادوپنج هزار تومان بابت ضرر و زيان ناشي از عدول ازانجام معامله وپرداخت اقساطي ثمن دريافتي مي بوده حتي اگر خوانده سوءنيتي مي داشت مي دانست كه مثل وكيلش كه وقتي وارد عمل شده نخواسته نظر موكلش را رعايت كند آمده دو ميليون و چهارصد و خرده اي ديگر هم باز مطالبه كرده و ما با آن موافقت نكرديم براي اينكه توافقشان را در آن مبلغ پانصد وهشتاد و پنج هزار تومان احراز كرديم نه 3 ميليون تومان مورد تعهد و دعوي وكيل را هم كه رد كرده بودند ابرام كرديم اين خلاصه مطلب است از ديدگاه ما كه موجب اتخاذ چنين تصميمي شده طرف هم كسي نبوده كه به مال ديگري طمع كرده باشد اعمالش نشان مي دهد0

رئيس : جناب آقاي حريرفروش
در جلسه گذشته كه اين مساله مطرح شد چون موضوع روشن نشد ماند به اين جلسه من هرچه شخصا" خواستم كه اين پرونده را بگيرم و بخوانم موفق نشدم 0 پيشنهادم اين است كه بعضي از اوراق خوانده شود حالا اين قرارداد خوانده بشود ادعاي اولين دادخواست اصلي دادخواست تقابل ، اولين پاسخ ، اينها خوانده بشود همه اش هم بيشتر از20 دقيقه ، يك ربع نخوهد كشيد اگر آقاي دكتر عظيمي مي خوانند بسيار خوب اگر نمي خوانند بدهند بنده بخوانم اين چيزي نيست بعدا" نظ بنده و آقايان گرفته شود0

رئيس : جناب آقاي سليمي
آنچه كه مسلم است معامله بين دو نفر انجام شده ملكي كه مورد معامله قرار گرفته دست دوم بوده يعني شخص بايع باسند عادي ملكي را از شخصي كه صاحب سند بوده خريداري كرده و بعد با همين سند عادي فروخته به اين شخص مشتري ، خريداري كه ا لان مورد بحث است ، يغني خودش صاحب سند نبوده سند مالكيت در دست نداشته بنابراين مقداري آپده فعاليت كرده نتوانسته طرف صاحب سند را راضي بكندبه اينكه مالك اصلي يا بايع اوليه بيايد در محضر گفته من نمي توانم ، قادر نيستم و اينها آمدند و حاضر شدند كه اين معامله را برهم بزنند با توافق منتها اين شخص خريدار فروشنده سابقه دوستي داشتند اينطور كه پرونده نشان مي دهد با هم دوست بوده اند و سابقه دوستي با هم داشته اند حاضر مي شوند كه با هم توافق بكنندچون دربيع نامه يا قولنامه نوشته شده كه هر كدام از طرفين كه از انجام معامله عدول بكند از جمله خود شخص بايع علاوه بر اينكه آن بيعنامه را بايستي پس بدهد بايد 3 ميليون تومان هم پرداخت كند چون با هم دوست بودند به آن مبلغ 3 ميليون تومان راضي نمي شوند اينها همان 5 فقره چك را همانطور كه آقاي دكتر عظيمي فرمودند يك چك اضافه بر 3 ميليون تومان قرار مي گذارند و به ايشان مي دهند يعني علاوه بر اينه 3 ميليون تومان بودهاين چك هم اضافه بر آن مساله بوده اينها با توافق همديگر بوده يعني موقعيكه اين شخص چك مي دهد غير ممكن است كه اشتباه بكند اصلا" اشتباه معني ندارد منتهايك مساله اين جا هست راجع به خود اقاله بنده مي خواستم عرض كنم 0
آنچه كه مسلم است طرفين معامله بعد از مدتي اگر خواستند به تراضي مي توانند اين معامله را برهم بزنند باصطلاح تفاسخ بكنند و معامله را بهم بزنند اين بحث پيش مي آيد كه در قانون مدني ذكر نشده كه اگر اقاله شد اضافه بر آنهم مي تواند بگيرد يا نه البته اين سماله را در قانون مدني ذكر نكرده حوقيون كه در اين قسمت كتاب نوشته اند اظهارنظر كرده گفته انداشكالي نداردايشان مي توانند علاوه بر آن مبلغي كه هست با هم قرارداد بگذارند يعني بايع از آن مبلغي كه به اصطلاح ثمن گرفته يك مقداري كم كنديامشتري يك مقدار بيشتر0 منتها فقط بطور كلي با اين مووضع مخالفت كرده اندگفته اند اگر اقاله به اين كيفيت باشد معامله باطل است ازجمله حضرت امام (ره ) در ا; قسمت از تحريرالوسيله همين مساله را عنوان كرده كه اگر چنانچه در اقاله شرطي بشود شرطي بعنوان نقصان يازياده باطل است بنابراين ما نمي توانيم بگوئيم كه اينها حاضر شده اند كه يك مبلغي اضافه بر ثمن به ايشان بدهند يغني بايع حاضر شود به مشتري بدهد اگر ما چنين شرطي را بكنيم اصولا" باطل است 0 ترجمه بيان حضرت امام (ره ) چنين است :
مساله اول  اقاله با زياد كردن بر ثمن مسمي كه معامله روي آن واقع شده و كم كردن از آن جايز نيست پس اگر خريدار با مقدار اضافه اي اقاله كند يا بايع با كم كردن مقداري اقاله نمايداقاله باطل است و عوض و معوض بر ملكيت صاحبش باقي مي ماند0 اين خلاصه مطلب است كه مادر اقاله نمي توانيم شرط يك مقدار كمتر، يك مقدار بيشتر بكنيم 000 ولي در قانون مدني عرض كرديم نسبت به موضوع ساكت است بعضي از حقوقيين مي گويند اشكالي ندارد اين كار انجام بشود ( اين يك نوع اقاله است يعني درست است كه اقاله لفظي نبوده ولي اقاله اي است كه با هم توافق كرده اند كه معامله را بر هم زنند اين را مي گوينداقاله به هر حال بنظر بنده اين اقاله است 0
در هر حال اين مساله باين كيفيت شده در اين جا آمدند علاوه بر 3 ميليون تومان ثمن ، 3 ميليون تومان هم وجه التزام به آن اضافه كردند شد شش ميليون تومان يغني در واقع اگر مي خواستند اقاله بكنند مي توانستند با 6ميلوين تومان اقاله بكنند چون كه در قرار دادشان آپده چون در قرارداد ذكر شده اشكال ندارد مي تواند تا شش ميليون اين كار بكند منتها 6 ميليون را آمده اند كم كرده اند به يك چك فرض كنيم كه پانصد هزار تومان در نظر گرفته اند اين اشكالي ندارد به اين كيفيت وقتي اين معامله فسخ شده باشد تفاسخ وقتي كرده باشند معامله را اقاله كرده باشند ديگرفروشنده مجددا" نمي تواند يك چيز اضافه بخواهد اولا" اينكه چك داده و بعد از آن ما معتقد هستيم كه ايشان علاوه بر موضوع آن قسمت ثمن يك مقدار هم جزو شرط ضمن العقد بوده در آن جا شرط كرده اند اصلا" بطور كلي اين را جزو باصطلاح ثمن آورده اند در اين جا نظري كه شعبه داده كاملا" درست است و البته آن قسمتي كه دعوي متقابل داده قاعدتا" بايد رد بشود چون اضافه مي خواهد بگيرد آن مساله ايست كه مال آن شخص است ولي در مورد ايشان بنظر من اين درست است و نظر شعبه ديوان عالي اكشور در اين جا صحيح بنظر مي رسد0

رئيس : جناب آقاي مرندي
عرض كنم كه جناب آقاي سليمي زحمت كشيده و مطالعه فرموده اند مساله اي كه حضرت امام (ره ) در تحرير فرموده اند همان طور است كه ايشان خواندند ولي فقها كلا" اين طور نفرموده اند فقهامفهوم اقاله را در نظر گرفته اند اگر چنانچه طرفين بخواهند اقاله كنند بله همان طور است بگويد من اقاله مي كنم موقع اقاله كردن مقداري كم بده اما اگر يكي از طرفين بگويد كه من اقاله مي كنم بشرط اينكه شما اين مدقار به من بدهي اين را متعرض هم شده اند مرحوم آيت الله خوئي در منهاج الصالحين معترض شده است ايشان همان مساله را بيان مي فرمايد مي گويد كه اقاله صحيح نيست يك مقدار اضافه بدهند همان مساله را بيان مي فرمايد مي گويد كه اقاله صحيح نيست يك مقدار اضافه بدهند همان مساله تحرير را آورده بعد گفته است كه اگر به اين صورت شرط كند كه شما اين مقدار را بدهيد من اقاله كنم من فسخ كنم اين ايرادي ندارد بنابراين همانطور كه جناب آقاي سليمي فرمودند ايشان خوب هم وارد شدند ماسله را درست است اين بصورت متعدد چك داده و بعد از آن كه پولها را داده اين آقا آمده است خريدرا گفته چك تضميني را در كنيد قبل از آن نيامده وقتي كه ديده است كه چك را گرفت آمده گفته اشتباه كرده ام البته اينجا هم مي گويد كه من اشتباه كردم ، اشتباه كردن ادعاست مي گويد من اشتباه كردم اين مقدار اضافه پانصد و هشتادو پنج هزار تومان داده ام اين ادعاست و در جلسه قبل بنده اين راعرض نكردم مي خواستم بگويم كه بناشد كه اين گزارش بتفصيل نوشته شوداين خريدارمي گويد كه اين آقا اصلا" من نمي گويم من قسم بخورم اين آقابيايد ماتوافق كرديم فسخنكرديم توافق كرديم به اين مقدار بيايد قسم بخورد به قرآن به خدا به هرچه معتقد است قسم بخودر من قبول دارم من اين پول را برگردانم آخر اين گران مي آيد ما توافق كرديم حالا بگويم اشتباه كرديم بيايد قسم بخودر من تحويل بدهم دادگاه راي مي دهد اين را متعرض نشديم كه بيايد قسم بخودر والا قسم مال همان آقاي اسماعيل است كه خريدار است كه او مي گويد كه من اشتباهي داده ام اين را منكر است مي گويد اشتباهي نيست قسم مال اين است در عين حال مي گويد همان شخص فروشنده قسم بخودر من قبول دارم من خودم شخصا" معتقدم كه اين قسم بايد اجرا مي شد چون در قانون آمده است 0

رئيس : اگر آقاين مصلحت مي دانند بنا به پيشنهاد آقاي حرير روش متن قرارداد خوانده بشود تا حضور ذهني پيداكنيم 0
رئيس : جناب آقاي قطبي
در اين پرونده چند امر مسلم است 0 اين فروشنده مالك ملك نبوده است تعهد كرده است كه بعد از يك مدتي موجبات انتقال از ورثه اي كه مالك ملك بوده براي خودش فراهم بكند سند بگيرد و بعد انتقال بدهد به اين آقا پس اصلا" ملكي نداشته كه بفروشد اين يك مطلب 0 مطلب دوم اين است كه در قولنامه تعهد كرده اگر معامله به هم بخورد 3 ميليون بابت خسارات به عنوان وجه التزام به طرف بپردازد0 مطلب سوم اين است كه با وجود اين تعهد درقرارداد وقتي 3ميليون تومان را از خريدار گرفته يك چك شش ميليون توماني گذاشته پيش بنگاه دار كه به اين مفهوم است كه اگر اين معامله به هم خورد و آن آقا نيامد آن 3ميليون تومان را بپردازد اين 3ميليون تومان بيعانه كلا" با آن چك رد و بدل بشود اين قرائين اين همه موجود است در اين پرونده و دليل به اين است كه اين آقاازاول نمي توانسته تعهدش را انجام بدهد آن آقائي كه 3 ميليون تومان به اين آقا پول داده چند ماه پولش پيش فروشنده مانده واقف به اين امر بوده است كه پولي را دارد مي دهد معلوم نيست در آينده ملكي بنامش بشود يا نشود و در نتيجه اين تعهدات را هم از او گرفته است 0 مهمترازهمه اين است كه براي ما در پرونده اساسا" معلوم نيست طرفين با عدول از انجام قرارداد چه شرائطي را مورد نظر قرار داده اند كه ما بگوئيم اشتباه است كجايش اشتباه است نشسته انديك تعدادچك داده اند به خريدارو او هم از معامله صرفنظر كرده نوشته است كه اين چك 6 ميليون تومان را برگردانيد وقتي نوشته اين چك شش ميليون توماني را برگردانيد كه كل چكها را وصول كرده بود و اين درتاريخ موخري دستور صادر شده است خودشان توافق كرده اند كه يك پولي داده شود ما نمي دانيم اين توافق ما بازاء ديگري جز وجه التزام داشته يا نداشته خواهان دعوي هيچ دليلي نمي دهد كه ما بر جه توافق كرديم و چه اشتباه شد دليل اشتباه چيست بنابراين بنظر بنده راي شعبه قابل تاييد است 0

رئيس : جناب آقاي هاشمي الحسيني
پيشنهادي كه حضرت آيت الله گيلاني فرمودند قرارداد خوانده بشود امريست ضروري چون از گفتار همه آقايان تاحدودي اين معنا استفاده مي شود كه گزارش پرونده آن طوري نيست كه صددرصد انسان تشخيص بدهد حق با كيست در واقع تشخيص داده نمي شود چرا؟ چون مطالبي در گزراش امروز اضافه شده كه اين ملك مال اين آقا نبوده خوب ، فروش مال غير كه صحيح نيست اين يك احتمال كه بايد توضيح داده شود و احتمال ديگر اين است كه بايد مشخص باشد كه با چه عنوان اين پول را اين آقا گرفته اگر آقايان اتكا دارند به اين قرارداد تضمين 3 ميليون تومان از نظر فقهي به عقيده بنده صددرصد صحيح نيست چون تعهدات ابتدائي را از نظر فقهي ما لازم الاجراء نمي دانيم و خيلي هاشان فقهي نيست اگر ضمن عقدي ثابت نيست همه اينها بايد تحقيق بشود ببيند آيا شرط ضمن عقد بوده در صورتي كه اگر اين مال خودش بود يك احتمال اين است كه واقعا" اين مال ،مال خودش نبوده صرفا" قراردادي بوده ، تعهد به چه نحوي بوده اين فرمايشاتي كه جناب آقاي دكتر عظيمي و جناب آقاي مرندي فرمودند آدم خوبي بوده ما قبول داريم خوبي او مورد ترديد نيست اما آدم خوب معصوم كه نيست بسياري از فقهاي عالم هستند كه فقه را خيلي وارد نيستند مساله بلد نيستند و يا اشتباه مي كنند بعقيده بنده كه آ; روز هم عرض كردم قابل طرح نيست اما آقايان راي دادند كه قابل طرح است ظاهرا" از اين مرحله گذشتيم حالا بيشتر بايستي يك مقداري قرارداد خوانده شود قرارداد اوليه خوانده بشود و مشخص بشود اين پول را به چه عنواني اين آقا گرفته و اين آقايان مي فرمايند اول چك را گرفته بعد مطالبه كرده و آمده شكايت كرده و اين هم ايرادي ندارد مومن بايد زرنگ باشد وقتي دستش زير سنگ است چه ايرادي دارد كه يك مقدار صبر كند و چكش را بگيرد بعدا" بيايد طرح دعوي بكند اينها همه استبعاد است به عقيده من نمي شود صددرصد بگوئيم حق با شعبه چهاردهم ديوان عالي كشوراست 0

رئيس : جناب آقاي مرندي قرارداد را بخوانيد0
((قرارداد))
 شماره 341   تهيه مسكن آرش     تاريخ : پانزدهم فروردين هفتاد
 فروشنده : آقاي خان علي 000فرزند ابراهيم 0000
 خريدار  : آقاي اسماعيل 0000
موردمعامله : ششدانگ يك باب خانه قطعه اول تفكيكي به شماره 203 فرعي از112 مفروز از 8 فرعي از 5 اصلي واقع در بخش 5اروميه انتقالي از نصرت الله قدوسي طبق سند قطعي شماره 76628مورخ 21/8/62 دفتر دو اروميه و امتياز و حقوق قانوني تلفن 41064 مستقر درمورد معامله داخل معامله مي باشد و برق و آب موجود نيز جزو معامله مي باشد مورد معامله داراي آب گرمكن ، شوفاژ مي باشد قيمت مورد معامله شش ميلوين و پانصد و هفتاد و پنج هزارتومان خريدار مبلغ 30 ميليون ريال بعنوان بيعانه بعنوان چك بانك ملت بشماره 152413 از حساب جاري 11788 تسليم فروشنده نموده و متعاملين اين قرارداد متعهد گرديده اند مدت 40 روز از تاريخ امضاء در دفترخانه شماره هفت حاضر و سند رسمي تنظيم و پس از پرداخت بقيه قيمت موردمعامله از طرف خريدار بفروشنده و امضاء سند نمايند0 ماليات فروش و نصف خرج محضر به عهده فروشنده و نصف ديگر هزينه محضر به عهده خريدار مي باشد بيعانه از طرف خريدار مبلغي بعنوان بيعانه تحويل صندوق تهيه مسكن آرش گرديد در صورتكيه خريدرا به هر عنوان منصرف و يا حاضر به انجام معامله و حاضر به امضاء سند رسمي نگردد0 تهيه مسكن آرش وكالتا" از طرف خريدار بيعانه فوق را بعنوان تامين خسارت به فروشنده تحويل خواهد داد از طرف فروشنده نيز متقابلا" مبلغ 60ميليون ريال بصورت چك بانكي ملت بشماره 358161 از حساب جاري 10122 تحويل تهيه مسكن آرش گرديد در صورتكيه فروشنده بهر عنوان منصرف و يا حاضر به انجام معامله نگردد تهيه مسكن آرش وكالتا" از طرف فروشنده اين چك با بعنوان تامين خسارت و برگشت دريافتي به خريدار تحويل خواهد داد ومتعاملين حق هرگونه اعتراض و يا شكايت را از خود سلب مي نمايد0 متعاملين با اعلم به كميت و كيفيت و موقعيت محل با ميل و رغبت و رضاي كامل اقدام به انجام معامله نموده و حق ادعاي غبن را از خود سلب مي نمايند0
خريدار و فروشنده تعهد مي نمايند كه حق الزحمه تهيه مسكن آرش را هريك به طور جداگانه پرداخت نمايند ضمن كليه هزينه هائي را كه تيهه مسكن آرش براي سرعت عمل بخشيدن به انجام معامله از قبيل ماليات ، عوارض مخارج دفترخانه ، دستمزد كارشناس و غيره انجام خواهد داد پذيرفته و در صورت انصراف از انجام معامله از طرف هر يك هزينه ها را پرداخت و تامين خسارت نمايند اين قراراد در سه نسخه تنظيم و هر يك حكم واحد را داشته و تمام متن آن موردتاييد بوده بينهم سند رسمي تنظيم مي گردد0
((توضيحات ))
فروشنده فوق الذكر]تعهدمي نمايد[
بنام اسماعيل يا هركس كه ايشان تعيين نمايند، تحويل نمايد و تخليه و تحويل ملك اول تيرماه 70 خوهد بو و يك ميليون تومان از قيمت ملك موقع تخليه پرداخت خواهد شد فروشنده متعهد است كليه اقدامات و مراحل انتقال از وراث مرحوم محمد پناهي را به خريدار فوق الذكر شخصا" انجام و در مدت تعيين شده مورد معامله را بنام خريدار انتقال رسمي نمايد در غير اينصورت مشمول مقررات عدول از معامله خواهد شد0
امضاء فروشنده ، خريدار، امضاء مدير تهيه مسكن آرش ))

رئيس : جناب آقاي مفيد
قرارداد را ك قرائت فرمودند مسائل تقريبا" روشن شد ومي شود گفت لازم بود خوانده بشود يك جمله كه حالا فقط من سوال مي كنم از جناب آقاي دكتر عظيمي كه اين در ذيل اين مبايعه نامه اي كه اينها اول بصورت مبايعه نامه اين قرارداد تنظيم مي شود بعد در ذيلش مي گويد اين ملكي كه مي خواهد بفروشد اين الان خودش ندارد فعلا" قولنامه كرده است به آقاي فلاني يعني هنوز اصلا" ملكي نخريده قولنامه كرده كه بعدا" بخرد و آن چيزي را كه بعدا" مي خواهدبخرد با اين شرائط عرض و طويلي كه در اين جا نوشته شده به اين شخص واگذار كند اگر اين طور باشد اين شخص هنوز خودش مالك نيست مالكيتش احراز نشده بايد اين جهت اول روشن بشود كه اين آقا مال چه كسي را فروخته گرچه الان دعوي در اين جهت مطرح نيست بصورت اين است كه ما اشتباه كرديم ولي بنظر مي رسد كه زيربناي كار خراب باشد اين را نفهميدم چه هست ؟
ولي جمله ايكه مي گويد با آن آقا قولنامه كرده قولنامه غيراز خريد است يغني مي خواهد بخرد هنوز نخريده است ولي اين مساله آن بالا نوشته خريدار، فروشنده ، پلاك ، آب و برق همه اينها را جوري مشخص مي كند مثل يك ملكي كه سند رسمي دارد و همه چيزش تمام است ولي بعد مي گويد اين را كه من مي دهم به شما قولنامه ايست كه با فلاني كرده ام كه بعدا" مي خواهد مال من بشود بدهم به تو0

رئيس : جناب آقاي منوچهري
با توجه به مندرجات قرارداديكه في مابين تنظيم شده محققا" عقد بيع واقع نشده چرا كه طرفين گفته اند كه عقد را معامله رادر دفترخانه انجام مي دهند و هر كدام عدول كنند از انجام معامله فلان مبلغ را بابت وجه التزام بپردازند بنابراين چون عقد واقع نشد اقاله اي هم بر آن مترتب نيست اقاله هنگامي محقق است كه عقدي واقع شده باشد با تمام اركانش آنچه كه در اين جا مطرح است اين است ه طرفين مراضات داشته اند بر اينكه تعهدنامه طرفيني را برهم بزنند و به همان كيفيتي كه بر حسب توفق شفاهي بينشان صورت گرفته اين قرارداد را به هم زدند0 ادعاي اين كه اين چك را اشتباها" صادركرده ، اشتباه اولا" بايستي ثابت بشود دليل اثبات ادعا بر عهده مدعي است بعد هم از نظر قانون صرف صدور چك دلالت براشتغال ذمه صادركننده در قبال دارنده چك داردنتيجتا" راي شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور كه اين مساله اشتباه را صادق ندانسته است صحيح است و بنده هم معتقدم كه بايستي راي دادگاه نقض بشود0

رئيس : با اعلام كفايت مذاكرات جناب آقاي اديب رضوي نظريه جناب آقاي دادستان محترم كل كشور را قرائت فرمائيد0
نظر به اينكه برابر سابقه امر معامله بين طرفين اقاله و فسخ شده و چك تضميني فروشنده به وي مسترد گرديده و اين امر دلالت بر اين دارد كه بين طرفين تسويه حساب بعمل آمده و اختلاف مالي حل شده است بنا براين راي شعبه چهاردهم ديوان عالي كشور موجه بوده معتقد به تاييد آن مي باشم 0

رئيس : آقايان آراء خود را مرقوم فرمايند0

رئيس : از55 نفر حاضر در جلسه ،53 نفر راي شعبه چهاردهم ديوان عالي كشورموافقت كرده اند،2 نفر هم باراي دادگاه موافق بوده اند0

مرجع :
كتاب مذاكرات وآراءهيات عمومي ديوان عالي كشور،سال 1374 دفترمطالعات وتحقيقات ديوان عالي كشور، چاپ روزنامه رسمي كشور

77