رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي دادگاه
در خصوص دعوي خواهان عليه حسن عموعزيزفخارزاده احدازخواندگان :
نظر به اينكه ، انتساب عمليات خاك برداري و ساختمان كوره مورد ادعا در پرونده امر مقورن به دليلي نيست و شهود اقامه شده در صورتمجلس اجراي قرار مورخه 17/6/1335 نيز در اين خصوص اظهار اطلاعي ننموده اند، لذا توجه دعوي اقامه شده به خوانده محرز نيست و به استناد شق 2 ماده 198 و ماده 203 اصلاحي قانون آئين دادرسي مدني قرار رد دعوي صادر و اعلام مي شود0
و در خصوص دعوي خواهان عليه سيدمحمدرشيدي و حسن كبابي :
نظر به اينكه ، به موجب رونوشت سند مالكيت پلاك شماره 197 بلوك غار ونامه شماره 44820/9/1334 اداره كل تحقيق اوقاف ، وقفيت قنات ايمان و توليت خواهان در اداره امور موقوفه مذكور ظاهرا" به نظر مسلم است و در اين خصوص نيز طرفين اختلافي ندارند0
نظر به اينكه ، مطابق صورتمجلس معاينه محلي مورخه  17/6/1335 و مفاد اظهارات گواهان اقامه شده در محل و اقاريراحدازخواندگان در لايحه مورخه 23/7/1335، خاك برداري از روي دو حلقه چاه از قنات ايمان وايجاد كوره آجرپزي از طرف خواندگان محرز مي باشد0
نظر به اينكه ، به موجب ماده 1 قانون قنوات مصوب 6 شهريور ماه 1309 مالكيت خواهان نسبت به زمين اطراف قنات ايمان و محل ايجاد كوره آجرپزي ، مانع از لزوم رعايت حريم براي قنات مزبور نخواهد بود، زيرا فرضا" كه قنات ابتدا" در زمين مباحه حفر نشده باشد، بر طبق مفاد ماده ياد شده صاحب ملك در فاصله بين دو چاه تا حريم چاه و مجري فقط تا حدودي مي تواند تصرف كند كه موجب اضرار صاحب قنات و يا مجري نگردد0
نظر به اينكه ، به موجب مستفاد از ماده 139 قانون مدني وماده 1 قانون قنوات رعايت حريم اختصاصي به حفر چاه و قنات ندارد،وكليه تصرفاتي كه مضر به حال قنات و منافي با حريم آن باشدممنوع خواهد بود، واشاره مخصوص قانون بر اينكه ((كسي نمي تواند در حريم چشمه و يا قنات ديگري چاه يا قنات بكند000)) فقط از اين جهت است كه يكي از مصادق بارز و معمولي تصرفات مضره گوشزد شده باشد، والااز لحن ماده به خوبي بر مي آيد كه مقصود حصر موضوع به حفرچاه و قنات نبوده است 0
نظر به اينكه ، مطابق نظر كارشناس منتخبه براي حفظ حلقه چاهها و مجراي قنات ايمان بايد به عرض 6 متر از هر طرف حريم قانوني رعايت شود واز خاكبرداري خواندگان جلوگيري گردد و بعلاوه ميله چاهائي كه گود شده تا سطح زمين با آجر و آهك ساخته شود، و تنها با ريختن خاك نمي توان در اين خصوص آثار تصرفات خواندگان را محو ووضع را به حال سابق اعاده داد0
نظر به اينكه ، مطابق نظر كارشناس منتخبه براي رفع ضررازحلقه چاههاي قنات ايمان فقط كافي است كه ميله چاهها با طوقه آجري مسدود شو و از هر طرف مجري و حلقه چاهها تا شعاع متر مجددا" خاك ريزي گردد و تا كنون نيز خسارتي براي قنات ايمان ايجادنشده است 0
بنا به مراتب مزبور، خواندگان محكوم مي شوند كه دو حلقه چاه واقع در شمال شرقي و جنوب غربي كوره احداثي را به طوقه آجري با آهك تا سطح زمين بسازند و اطراف حلقه چاهها و مجراي بين آن راتا شعاع 6 متر از هر طرف خاكريزي نموده به حال اول بازگردانند و مبلغ سه هزار ريال بابت حق الوكاله وكيل و50/29/30 ريال بابت هزينه دادرسي و دستمزد كارشناس و درخصوص قلع بناء كوره هاومطالبه مبلغ ده هزار ريال سخارت خواهان محكوم به بي حقي مي شود0
رئيس دادگاه  دكترناصركاتوزيان

مرجع :
كتاب عدالت قضائي ،گزيده آراء،تاليف دكتركاتوزيان ،انتشارات
دادگستر،چاپ اول ،بهارسال 1378

136