رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي   14/10/70
دادنامه شماره  828
شعبه 21 ديوان

خلاصه جريان پرونده :
در تاريخ 29/2/1367 خانم (الف ) با وكالت آقاي (ب ) دادخواستي بطرفيت اداره زمين شهري تقديم دادگاههاي حقوقي يك كرج نموده و بنظريه كميسيون ماده 12 قانون اراضي شهري اعتراض لغونظريه واعلام داير بودن اراضي مورد مالكيت را خواستار گرديده و توضيح داده به موجب مندرجات فتوكپي مصدق سند مالكيت پيوست موكله مع الواسطه اينجانب مالك 6 دانگ يك قطع زمين مزروعي پلاك 250 فرعي از 154 اصلي واقع در قريه حسن آباد كرج مي باشد كه در متن سند مالكيت مزروعي بودن زمين قيد شده و از ديرباز تحت كشت و زرع و بهره برداري زراعي بوده با وجود استقرار كميسيون ماده 12قانون اراضي شهري در شهرستان كرج كميسيون سيار اعزامي از تهران بدون مراجعه به محل و بدون بررسي سوباق اراضي پلاك 154 اصلي روستاي حسن آباد مقدار3480000 مترمربع از اراضي قريه حسن آباد راباستثناء قطعاتي كه در نظريه آن كميسيون مذكور است موات اعلام نموده اند كه پلاك موكله در همين قسمت قرارداد قطع نظر از صلاحيت كميسيون سيارقطعه زمين ملكي موكل مطلقا" موات نوبده و نيست زيرا: بر اساس راي مورخ 14/2/49 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها اراضي جنوبي پلاك 154 حسن آباد جزء اراضي مسطح و تحت كشت و زراعت بوده و بهمين سبب نيز آزاد و غيرملي اعلام گرديده وقطعه زمين موردمالكيت موكله در منتهي اليه قسمت جنوبي قريه حسن آباد قرار گرفته است در اين مورد به معاينه محل و جلب نظر كارشناس استناد مي شود در سند مالكيت وضعيت زمين مزروعي اعلام گرديده برابر مندرجات دادنامه قطعي شماره 178600/11/68 صادره از شعبه اول دادگاه عمومي كرج پلاكهاي 249و251 فرعي از154 اصلي كه از طرف كميسيون سياراعزامي از تهران موات اعلام شده بود با فسخ نظريه كميسيون باير تشخيص گرديده  است چطور ممكن است پلاك 250 كه د رحد فاصل بين دو پلاك مذكور قرار دارد موات باشد فتوكپي نظريه آقاي مهندس ... كارشناس رسمي دادگستري در مورد تمامي اراضي قريه حسن آباد تقديم مي شودكه حاكي است كل زمينهاي قريه مذكور قبل از اجراي قانون اصلاحات ارضي وسيله زارعين و خرده مالكين كشت وزرع مي شده لذا نظريه كميسيون تشخيص موضوع ماده 12 قانون اراضي شهري برخلاف واقع اصدار يافته لذا رسيدگي و صدور حكم بر اعلام داير بودن پلاك مليك موكل رادارم دادگاه پس از رسيدگي بايراد نمانيده سازمان زمين شهري ( بشرح گزراش مفصضل مورخ 19/12/69 در پرونده كلاسه 7/21/4998 اين شعبه ) قرار معاينه محل با جلب نظر كارشناس صادر كرده و پروده ثبتي را نيز مطالبه نموده قرار صادر اجرا شده و هيئت كارشناسان متفقا" اظهارنظر كرده اند باينكه حداقل طي 25تا30 سال اخير هيچگونه فعاليت زراعي در اين اراضي بعمل نيامده و زمين پلاك فوق دست نخورده و بصورت طبيعي وضعيت خود را حفظ كرده است دادگاه اخذ توضيح از كارشناسان را لازم دانسته و پس از اخذ توضيبح از ايشان در مورد كيفيت زمين (قبل از25تا30 سلا قبل ) و امكان زراعت زمين در آن سنوات و پس از جلب نظر مشورتي آقاي مشاور با توجه بصورت مجلس معاينه محل و صورتمجلس مورخ 20/6/42 اصلاحات ارضي دائر بر انيكه قريه حسن آباد بصورت خورده مالك بوده و زمين زراعتي وجود نداشته است و اينكه اراضي پلاك ثبتي مذكور داراي پستي و بلندي و شيب تند است و سنگ ريزه ها بابعاد مختلف و گاهي سنگهاي بزرگ قسمت عمده سطح زمين را پوشانيده است اظهارنظر بر رد دعوي خواهان در تاريخ 27/3/69نموده و براثر اعتراض وكيل خواهان پرونده را جهت رسيدگي بديوانعالي كشور ارسال داشته شعبه 21 ديوانعالي كشور پس از بررسي محتويات پرونده و اعتراض واصله نظرهي شعبه دوم دادگاه حقوقي يك كرج را تاييد نكرده است راي شعبه 21 ديوانعالي كشور عينا" در بين الهلالين منعكس مي شود: ( نظر باينكه در ورقه مالكيت صادره در تاريخ 28/2/47 ذيل ثبت شماره 4025 صفحه 513 دفتر جلد 158 تصريح بر مزروعي بودن 4 دانگ پلاك فرعي از154 اصلي واقع درمزرعه حسن آباد شده است ملاحظه پرونده ثبتي پلاك مزبور و پلاك اصلي آن جهت احراز اينكه مزروعي قلمداد شدن پلاك فوق بر اساس اظهار متقاضيان ثبت و يا بر مبناي مشاهدات عيني مامورين ثبت بهنگام ثبت پلاكهاي مذكور ضروري است نظريه ... فعلا" تاييد نمي شود.) و پرونده رااعاده داده حسب دستور دادگاه مرجع رسيدگي پرونده هاي ثبتي 250154و252 واقع در حسن آباد كرج از ثبت كرج مطالبه شده و مورد بررسي قرار گرفته است و بشرح آنچه در پرونده امر منعكس گرديده در كليه پيش نويس هاي اسناد مالكيت صادره در مورد پلاك 154 اصلي (قريه حسن آباد واقع در كوهپايه ساوجبلاغ ) من جمله قطعه (22ج ) افرازي جنوبي باپلاك 250 فرعي در ستون ملك و محل متعلقات آن بعد از ذكر 6 دانگ يك قطع زمين جمله (مزروعي ) قيد گرديده همچنين دادگاه مذكر شده است كه پرونده هاي ثبتي اوراق تراكم وارد و در آن پرونده دليلي براي جمله (مزروعي ) مشاهده نمي گردد متعاقبا" دادگاه در همان جلسه دادرسي مورخ 9/3/1370 مبادرت بصدرو راي تجديدنظرخواسته بر ردي دعوي مدعي نموده است استدلال دادگاه بر رد دعوي اين است كه اولا" هيئت كارشناسان منتخب دادگاه پس از معاينه محل و ملاحظه اسناد و بررسي سوابق در قسمت اصلاحات ارضي اداره كشاورزي كرج متذكر شده اند صورتجلسه مورخ 20/6/42 قريه حسن آباد بصورت خرده مالك و باغ بوده و زمين زراعتي وجود ندارد در روي اراضي اين پلاك دوآبرو طبيعي بعمق 6070 سانتيمتر ديده مي شود و سنگ ريزه ها باندازه هاي مختلف حدوده هشتاد درصد زمين را پوشانده  سطح الارض بعمق 56 سانتيمتر داراي ساختمان تقريبا" طبيعي و دست نخورده وبدون تكامل است و طي 25تا30 سال اخير هيچگونه فعاليت زراعتي در اين اراضي بعمل نيامده ولي با توجه براي كميسيون ماده 56 و مستندات اداره ثبت و اصلاحات ارضي و اين كه منطقه تقريبا" در دامنه قرار گرفته و نسبتا" پرشيب است اين امكان وجوددارد كه قبل ازسي سال فوق الذكر فعاليت هائي از نظر زراعي بطور ديم در آن مي شده وليكن آثارفعاليت مذكور از بين رفته است و احد از كارشناسان در مورد اينكه كمله (امكان ) چنددرصد مي باشد پاسخ داده و توضيحا" اشعار داشته است متاسفانه دليلي براي وجود كشت ديم در سنوات گذشته در طبقات سطح الارض و تحت الارض اين اراضي ملاحظه نگرديده ثانيا" صورتمجلس معاينه محل تنظيمي توسط مامورين اصلاحات ارضي در تاريخ  20/6/42 حاكي است زمين مزروعي در قريه حسن آباد وجود نداشته و در25سال اخير هم مسلما" هيچ نوع كشتي بر روي زمين انجام نشده و كلمه مزروعي در سند مالكيت پلاك مذكور كه در سال 1348 صادر گرديده مقرون بواقع نيست ثالثا" بر طبق صورتجلسه معاينه محل ووضع طبيعي پلاك مذكور اين قطعه زمين هرگز نميتوانسته باآب قنات ياچشمه سار مشروب شود و با توجه به شيب آن و دو آبرو طبيعي عميق و سنگ ريزه كشت ديم نيز امكان پذير نبوده است رابعا" پرونده ثبتي نشان مي دهد كه اين پلاك با14 پلاك ديگر كه متعلق به خواهان بوده بهنگام صدور سند مالكيت بعد از ذكر 6 دانگ يك قطعه زمين جمله (مزروعي ) قيد واسناد مالكيت بهمان نحوصادر شده است و در پرونده هاي ثبتي دليل براي جمله يا كلمه (مزروعي ) مشاهده نگرديده دادنامه صادره بطرفين ابلاغ گرديده آقاي (ب ) وكيل مع الواسطه خانم تجديدنظرخواهي نموده كه لايحه اعتراضيه وكيل تجديدنظرخواه و پاسخ آن واصله از اداره زمين شهري كرج بهنگام شور قرائت خواهد شد پرونده امرپس از انجام تبادل لوايح حسب دستور دادگاه جهت رسيدگي بديوانعالي كشور ايفاء و باين شعبه ارجاع گرديده است .
هيئت شعبه در ترايخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز واوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد.
با توجه بدلائل موجود در پرونده كه مبناي صدور راي قرارگرفته و با عنايت باينكه باعتراضات و ايرادات عنوان شده از ناحيه تجديدنظرخواه در جريان دادرسي رسيدگي شده و دادنامه تجديدنظر خواسته فاقد اشكال موثر قانوني از حيث رعايت قواعد دادرسي است مستندا" به بند(ب ) ماده 10 قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاههاي ابرام مي شودو پرونده بدادگاه اعاده مي گردد.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
151