رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي  28/2/1373
دادنامه شماره 73/81
شعبه 18 ديوان

خلاصه جريان پرونده
در تاريخ 5/3/1369 تجديدنظرخواهان دادخواستي بطرفيت تجديد نظر خوانده بخواسته ( اعتراض بر راي كميسيون ماده 12 قانون زمين شهري ) تسليم و توضيح داده اند كه : (شرح دادخواست چنين است كميسيون ماده 12 قانون زمين شهري نسبت به پلاك ثبتي شماره 2854 فرعي از دو اصلي يافت آباد بخش 12 تهران بمالكيت اينجانبان اعلام موات نموده كه با توجه بمدارك پيوست و مواردي كه ذيلا" به آن اشاره مي شود اطلاق موات به آن صحيح نمي تواند باشد همانطوري كه استحضار دارند يافت آباد از نواحي تهران و زمينهاي آن بالاخص در سالهاي قبل از انقلاب همواره مورد كشت و زرع قرار مي گرفته كه مويد اين عرضم بطور خاص براي پلاك فوق استعلام شماره 10063/410062/9/52 پرداخت ماليات اراضي باير است از طرف ديگربموجب پروانه ساختمان شماره 1827582/11/52 شهرداري منطقه 11 تهران از همان سال اقدام به تغيير ملك و ايجاد بنا كه وجود اعيان در پلاك فوق الذكر در خلاصه معامله بطور روشن ذكر گرديده است و اينجانبان در سال 1357 بموجب سند قطعي با همان كيفيتي كه در برگ راي كميسيون آمده با دفتر كارگاه در دو طبقه با زيربناي 250 مترمربع و انبارسوله اي بمساحت 800 مترمربع كارگاه مورد استفاده وبهره برداري قرارمي گيرد لذا با توجه بمراتب بالا و اينكه قبل از ايجاد بنا و اعيان زمين مورد كشت قرار مي گرفته وملك بلا استفاده رها نشده تقاضاي فسخ راي كميسيون وصدور حكم داير بر پلاك مرقوم داريم تقاضاي معاينه محلي و تحقيقات شهود محل يو ارجاع امربكارشناس مربوطه را داريم واستناد بپرونده ثبتي و پرونده شهرداري نيز مي نمائيم ) رسيدگي به شعبه نهم دادگاه حقوقي يك تهران ارجاع شده ودادگاه مرجوع اليه ضمن تعيين وقت طرفين را براي رسيدگي دعوت نموده و در روز9/7/69 با حضور دو تن از خواهانها و ناينده اداره خوانده تشكيل جلسه داده و پس از استماع اظهارات آنان دادگاه قرار ارجاع امر به هيئت كارشناسان صادر نموده تا كارشناسان هر يك بنا به تخصص خودشان با مطالعه پرونده ثبتي پلاك و سوابق موجود درسازمان زمين شهري و بررسي نوع خاك و معاينه مستحدثات ادعائي وكارخانجات تعبيه شده در زمين مورد گفتگو و وقت در اين امر كه مستحدثات ادعائي در چه تاريخي بنا گرديده اند قدمت بنا بچه تاريخي برمي گردد زمين با توجه بتصاوير هوائي مربوط بسالهاي 35و48و58 چه وضعي داشته از آن بچه نحوي استفاده مي شده و تفسير تصاوير هوائي چه اموري را باثبات مي رساند اعلام دارند و پس از انتخاب هيئت كارشناسان و اجراي آن هيئت كارشناسان بشرح وارده بشماره 14300/2/70نظريه خود را اعلام داشته اند دادگاه ضمن تعيين وقت ودعوت طرفين در اخطاريه آنان قيد كرده اگر اعتراضي دارند در مهلت مقرر اعلام نمايند روز 7/7/70 با حضور خواهانهاو نماينده خوانده وكارشناسان تشكيل جلسه داده و پس از اداي توضيحات حاضران با توجه بدرخواست خواهانها قرار تحقيقات و معاينه محلي صادر نموده تا مجري قرار وضع موجود را مشاهده و منعكس نموده و در اطراف چگونگي وضعيت ونحوه استفاده در زمين تحقيق بعمل آوردودرروز27/11/70قرارهاي صادره حسب الارجاع توسط آقا يمدير دفتر دادگاه با حضور خواهانها و نماينده خوانده اجرا شده و سپس طرفين براي قرائت صورتمجلس معاينه و تحقيق محلي دعوت شده اند و در تاريخ 24/4/71 جلسه دادگاه با حضور طرفين تشكيل شده و پس از استماع اظهارات آنان دادگاه كسب عقيده آقاي مشاور نظريه خود را مبني بر رد دعوي خواهانها صادر و اعلام نموده است و پس از ابلاغ آقايان (الف ) و(ب ) و (ج ) وكيل دو بشرح لايحه وارده بشماره 161950/8/71 نسبت بنظريه اعتراض نموده اند باارسال پرونده بديوانعالي كشور در تاريخ 1/2/72 با تصويب قانون اصلاح و حذف موادي از قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و دو دادگاه مدني خاص و حذف موادي 14و15 قانون ياد شده پرونده بدون اظهارنظر بدادگاه برگشت داده شده است و با اعاده پرونده دادگاه راي تجديدنظر خواسته را بشرح زير صادر نموده است :(درخصوص دادخواست خواهانها عليه خوانده بخواسته اعتراض به راي كميسيون ماده 12 قاون زمين شهري خواهانها در دادخواست خودعنوان نموده اند كه پلاك 2854فرعي از دو اصلي ياف آباد بخش 12 تهران قبل از انقلاب مورد كشت و زرع قرار گرفته و از طرف ديگر بموجب پروانه ساختمان شماره 1827582/11/52 شهرداري منطقه 12 تهران نسبت بايجاد بنام اقدام گرديده است و در سال 57 قا دفتر كارگاه با زيربناي 250 مترمربع و انبارسوله اي به مساحت 800 متر مربع كارگاه مورد استفاده و بهره برداري قرارداشته بنابراين ضمن اعتراض براي كميسيون و درخواست ابطال آن اعلام داير بوان پلاك مورد دعوي را خواستار شده اند و جهت اثبات ادعاي خود استاد به معاينه و تحقيق محلي و ارجاع امر بكارشناس نموده اند نمايندگان قضائي خوانده اظهار داشته اند با توجه به عكهساي هوائي كه مورد ملاحظه اعضاي كميسيون قرار گرفته و اينكه قبل از 5/4/58 هيچگونه آثار احياء وعمران مشاهده نگرديده تاييد راي كميسيون ماده 12 را خواستار شده اند دادگاه حسب صورتجلسه مورخ 9/7/69قرار ارجاع امر به هيئت كارشناسان صادر نموده هيئت منتخب با تقديم نظريه تفصيلي خود در خصوص مورد كه بشماره 14300/2/70 ثبت گرديده تحت عنوان نظريه كارشناسي اظهار داشته اند با توجه بشرايط زماني و مكاني و عوامل موثر بنظر اينجانبان باعنايت بشرح فوق وعكسهاي هوائي سنوات مختلف آنچه قبل از5/4/58 در قطعه زمين فوق الذكر ايجاد گرديده فقط ديوار جنوبي و شرقي و محل آلونك جنوبي و گود برداري حدود150 مترمربع در گوشه چنوب غربي و تسطيح آن است ساختمان سال شمالي و ساختمان اداري و ااسفالت محوطه تماما" بعد از5/4/58 احداث و صورت گرفته است با توجه باينكه نظريه هيئت كارشناسان مصون از اعتراض به باقيمانده و با اوضاع واحواق محقق قضيه نيز مباينتي ندارد و دادگاه با متابعت از آن و عنايت به اينكه صرف ديواركشي و تسطيح احياء و عمران محسوب نمي شود وحكم به تاييد راي كميسيون ماده 12 اقنون زمين شهري در مورد پلاك مورد دعوي و نتيجه بطلان دعوي خواهانها صادر مي نمايد قابل ذكر است كه گواهي مطلعين محلي با توجه بچگونگي امر اداي آن موثر در مقام نميباشد) و پس از ابلاغ راي آقايان (الف ) و(ب ) و (ج )وكيل دوباره با تقديم دادخواستي نسبت براي صادره درخواست تجديدنظرخواهي نموده و نقض دادنامه را خواستار شده اند با ارسال پرونده بديوانعالي كشور بكلاسه بالا ثبت و جهت رسيدگي باين شعبه ارجاع شده است و با ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم به تجديدنظرخوانده اداره كل زمين شهري استان تهران بشماره لايحه وارده بشماره 13104/11/72 تقاضاي تاييد دادنامه را نموده است دادخواست تجديدنظرخواهي و لايحه جوابيه هنگام شور قرائت خواهد گرفت .
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و بررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 1892/2/72 تجديدنظرخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

بسمه تعالي
با بررسي اوراق پرونده اعتراضات تجديدنظرخواه وارد بنظر مي رسدزيرا:اولا" مالك اوليه پروانه ساختماني شماره 2027852/11/1352 از شهرداري ناحيه 11 تهران براي احداث دويست و پنجاه مترمربع بنا بمنظور استفاده كارگاه و اطاق نگهباني اخذ نموده است .
ثانيا" : طبق نظريه هيئت كارشناسي كه بشماره 14300/2/70 ثبت دفتر دادگاه گرديده است در ضلع جنوبي زمين اطاقكي بمساحت پنجاه متردر هر دو عكسهاي هوائي سال 1348و1358 در عكس ديده شده است .
ثالثا" در عكس هوائي سال 1358 نيز آثار گودبرداري بمساحت يكصد وپنجاه مترمربع ديده شده است .
رابعا" : مالك فعل (خواهان ) در تاريخ 10/7/1357 بموجب خلاصه معامله سند رسيم شماره 126500 ملك را بصورت عرصه واعيان خريداري نموده است .
خامسا" : گواهان در جلسه اجراي قرار معاينه و تحقيق محلي كه با حضور نماينده قضائي سازمان زمين شهري بنحو منجرشهادت داده اند كه آقاي ... در اواخر سال 1357 ملك را با دو اطاق و حصاركشي خريداري نموده و همان سال و اوائل سال 1358 شروع به تجديدبنا نموده است .
با توجه بمراتب بالا و اينكه در سال 1358 شهرداري عملا"ازصدور پروانه ساختماني خودداري ميكرد و اينكه در سال 1352 براي زمين پروانه ساختماني براي تاسيس كارگاه و اطاق نگهباني صادر شده نمي توانسته است در سال 58 آثار كشت و زرع داشته باشد زمين مذكور داراي سابقه احياء بوده است و دادنامه صادره منطبق با قانون صادر نشده است لذا مستندا" بماده سه و بند(د) ماده شش قانون تجديدنظرآراء دادگاهها مصوب مرداد1372 دادنامه تجديدنظرخواسته نقض و رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك تهران ارجاع مي شود تا با عنايت بمراتب مذكور رسيدگي و عندالزوم ارجاع مجدد موضوع به هيئت كارشناسان ديگري (متشكل ازكارشناسان راه و ساختمان وكشاورزي ) و كسب نظر آنان مبادرت باشناء و راي مقضتي نمايند.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
151