رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي  29/9/73
شماره دادنامه  73/534
شعبه 18 ديوان عالي كشور 

خلاصه جريان پرونده
در تاريخ 20/8/65 تجديدنظرخوانده آقاي (الف ) با وكالت آقاي (ب ) دادخواستي بطرفيت اداره كل زمين شهري (سازمان زمين شهري ) استان بخواسته رسيدگي وفسخ نظريه شماره 3071ك مورخ 22/7/65 كميسيون ماده 12 قانون زمين شهري تسليم دادگاه حقوقي يك بابل نموده و خلاصه توضيح داده است موكل او در تاريخ 20/2/1358 پروانه احداث شهرك فرزاد شهر را تحت شماره 1155 از وزارت مسكن وشهرسازي تحصيل ومتعهد شده طبق قانون احداث شهرك با رعايت فضاي شهرسازي در نقشه تصويب شده و تاسيسات عمومي رفاهي براي منازل مبادرت باحداث منازل مسكوني نموده و با تقيمت تصويب شده از ناحيه اداره كل مسكن و شهرسازي در اختيار متقاضيان مسكن قرار دهد زمين شهرك مزبور از تجمع چندين پلاك و قطعه زمين كشاورزي تشكيل شده كه موافقت اداره كل كشاورزي و تمام مراجع ذيربط با تجمع پلاكها و تبديل آن بمنازل مسكوني جلب گرديده است اسناد مالكيت قبل از تجميع صراحت و دلايل بر مزروعي بودن اراضي مزبور دارد و بعدا" شركت .00 (سهامي خاص ) تاسيس و قسمتي از تاسيسات و پلاكهاي شركت به شركت منتقل و شركت مذكور تحت شماره 116409/7/60 منعكس در روزنامه رسمي شمار119001 به ثبت رسيده و موكل شركت مزبور با طرح زمان بندي شده وزارت مسكن و شهرسازي در چهارفازخانه هاي مسكوني شهر را احداث و در اختيار متقاضيان طبق تعرفه اداره كل مسكن وشهرسازي استان و تحت نظارت اداره كل مزبور قرار دهد منازل و فاز 1و2 از طرح خاتمه يافته و چند ماه است ساختمان هاي فاز سوم واحدهاي مسكوني شهرك شروع شده و در تاريخ 5/8/64 اطلاع حاصل شد نظريه اي دائر بموات بودن زمين شهرك صادر شده است و با مراجعه بپرونده كيفري 65/1770 كيفري 2 بابلسر ملاحظه مي شود تاريخ صدور نظريه 26/7/65 درج شده و درمتن نظريه تاريخ تشكيل جلسه 1/12/64 قيد و باتفاق آراء تصريح شده است و جناب نماينده دادگستري نظر خود را بر مخالفت تصميم مذكور اعلام داشته ولي آثاري از آن بدست نيامده و در تاريخ 10/12/64 آقاي ...دادرسي محترم دادگاه بابلسر سمتي در بابلسر نداشته و در اراك مشغول بوده واظهارات نامبرده در تاريخ 24/7/65در ذيل نظريه منعكس است .00 لذا نظريه كميسيون ماده 12 شكلا" و مدلولا" مخدوش بوده و تقاضاي صدور حكم بر فسخ آنرا نموده است ضمنا" درخواست صدور دستور موقت بر منع اداره ثبت اسناد بابلسر از ابطال اسناد مالكيت پلاكهاي مزبور و انتقال آنها تا خاتمه دادري دارددادگاه مرجوع اليه با تعيين وقت بروز10/9/65 طرفين را براي رسيدگي دعوت و از اداره كل دادگستري استان درخواست صدوراجازه رسيدگي بدرخواست دستور موقت نموده و اداره مزبور بشرح نامه شماره 241238/8/65با درخواست مذكور موافقت نكرده است و اداره كل زمين شهري طي لايحه اي كه بشماره 14922/9/65 ثبت دفتر گرديده با ارسال فتوكپي اسناد اوراق و نقشه هوائي توضيح داده كه شهرك فرزاد شهر ازتجمع تعدادي پلاك (با ذكر شماره ) تشكيل شده كه ماكليت آنها بنام آقاي (الف ) بوده و هنگامي كه مشاراليه در صدد اخذ پروانه شهرك برمي آيد فقط 48 هكتار زمين شن زار بوده و نامه شماره 18/1/54 وزير كشاورزي و منابع طبيعي وقت بعنان وزارت مسكن وشهرسازي مويد اين مهم است و دادگاه در تاريخ مقرر تشكيل جلسه داده و پس از ملاحظه لايحه اداره خوانده واستماع اظهارات وكيل خواهان و نماينده خوانده و كسب نظر آقاي مشاور مبادرت بانشاء دادنامه شماره 16725/9/65 بشرح زير نموده ( در مورد دعوي آقاي (الف ) با وكالت آقاي (ب ) بطرفيت سازمان زمين شهري استان مازندران مبني برفسخ نظريه شماره 3031/ك 26/7/65 كميسيون ماده 12 قانون اراضي شهري قطع نظر از خدشه درتشكيل كميسيون اصولا" بنظر دادگاه و بنابمراتب ياد شده دخالت كميسيون تشخيص نسبت باراضي شهرك فوق التوصيف (فرزادشهر) فاقدتجويزوجاهت قانوني است و حكم بفسخ وابطال نظريه شماره 3071/ك 26/7/65كميسيون تشخيص صادر و اعلام مي گردد با تجديدنظرخواهي اداره كل زمين شهري استان مازندران شعبه 18 ديوانعالي كشور بشرح دادنامه شماره 66/228/18 18/4/1366 به علت اينكه دادگاه مطابق ماده 14قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و دو مي بايستي بدوا" مبادرت به اعلام نظريه مي نمود حكم صادره را نقض و رسيدگي را به همان دادگاه صادر كننده حكم ارجاع نمود و پس از وصول پرونده و ثبت به كلاسه 66/291 حقوقي اول شعبه اول دادگاه حقوقي يك بابل نظريه معترض عنه را به اين شرح درخصوص دعوي آقاي (الف ) با وكالت آقاي (ب ) به طرفيت سازمان زمين شهري استان مازندران مبني بر فسخ نظريه شماره 3031/ك 21/7/65 كميسيون ماده 12 قانون اراضي شهري با توجه به مفادمدلول دادخواست تقديمي و مندرجات راي كميسيون ياد شده بشرح پرونده و به تجويزماده واحده قانون تكميل و نحوه استفاده شهركها و مجتمع هاي ساختماني نيمه تمام متوقف مصوب سال 61 و اصلاحيه آئين نامه قانون يادشده درسال 64 و با عنايت به انتشار آگهي موضوع قانون ياد شده و ثبت و صدور پروانه شهرك مورد ترافع از طرف مسئولين ذيربط و اجراي پروژه هاي ساختماني و تاسيساتي و اينكه با تجمع پلاكها وثبت شركت واستقرار شخصيت حقوقي اصولا" شهرك مجموعه حقوقي واحدي را تشكيل مي دهد مويدا" به توضيحات موجه ومستدل و مشروح آقاي وكيل خواهان بشرح صورتجلسه مورخه 10/9/65 پرونده و فتوكپي هاي مصدق اسناد رسمي ابرازي در خصوص موارد خصوص موارد قطع نظر ازخدشه درتشكيل كميسيون اصولا" به نظر دادگاه و بنابه مراتب ياد شده دخالت كميسيون تشخيص نسبت به اراضي شهرك فوق التوصيف (فرزادشهر) فاقد تجويز وجاهت قانوني است و حكم به فسخ و ابطال نظريه شماره 3071/ك 26/7/65 كمييون تشخيص اعلام نظر مي نمايد صادر نموده كه پس از ابلاغ كل زمين شهري مازندران نسبت بنظريه در مهلت قانوني اعتراض و تقاضاي فسخ آنرا نموده است و شعبه 18 ديوانعالي كشوربموجب شماره 68/1067/18 30/11/1368 بشرح زير اظهارنظر كرده است (نظر اينكه خوانده دعوي مدعي بوده است كه زمينهاي مورد اختلاف سابقه زراعي داشته است ضرورت داشته است كه دادگاه با صدور قرار تحقيق و معاينه محلي و جلب نظر كارشناس خبره وضعيت زمين مورد بحث را قبل از تاريخ 5/4/1358 مشخص نموده و سپس مبادرت باظهارنظر مي نمودندبنابمراتب نظريه را واحد ايراد قضائي تشخيص و پرونده بدادگاه رسيدگي كننده اعاده مي گردد تا با عنايت بمراتب ياد شده بالا رسيدگي وحكم مقتضي انشاءنمايند) و پس از اعاده پرونده دادگاه ضمن تعيين وقت ودعوت طرفين روز29/8/69 جلسه دادگاه را حضور وكيل خواهان و نماينده خوانده تشكيل داده و پس از استماع اظهارات آنان كه اعلام شده آقاي (الف ) فوت كرده طرفين را براي اخذ توضيح دوباره ورثه متوفي دعوت كرده است آقاي (ب ) با تسليم لايحه اي كه بشماره  10286/1/70 ثبت شاه منضم بفتوكپي وكالتنامه شماره 89350 خود را بسمت وكيل آقاي (ج ) و خانمها(د) 2 (ز) 3(ه) 4(و)ورثه مرحوم (الف ) معرفي كرده و پس از توضيحاتي اعلام كرده سازمان زمين شهري حق دخالت در امور شهركها ندارد اداره كلي با نام واحدها و مستملكات شهركهاي نيمه تمام در وزارت مسكن و شهرسازي وجود دارد و قانون تفكيك آنها را روشن نموده است و دادگاه روز24/1/70 با حضور نماينده خوانده تشكيل شد و پس از ملاحظه لايحه وكيل خواهانها و استماع اظهارات نماينده خوانده قرار معاينه و تحقيقات محلي با جلب نظر كارشناس صادر نموده و است و پس از انتخاب كارشناس و قرارهاتوسط آقاي مديردفتر دادگستري در روز7/10/70 اجرا شده و مقرر شده از گواهان در دادگاه تحقيق شود لذا دادگاه با تعيين وقت رسيدگي طرفين را براي قرائت صورتجلسه معاينه محل و تحقيق از شهود دعوت كرده وكارشناس نيز نظريه خود را بشرح گزارش وارده بشماره 6353 14/10/70 اعلام كرده است و پس از ابلاغ بطرفين وكيل خواهانها طي لايحه اي كه بشماره 57288/12/70 ثبت شده نسبت بنظريه اعتراض كرده است و در روز11/3/71 جلسه دادگاه با حضوروكيل خواهانهاونماينده خوانده دادگاه جلب نظر هيئت كارشناسان را ضروري دانسته و ضمن صدور قرار ارجاع امر به هيئت كارشناسان نسبت بانتخاب سه نفر كارشناس اقدام كرده و در روز 26/8/71 جلسه دادگاه باحضورنماينده خوانده و كارشناسان انتخابي تكشيل شده وكارشناسان يك ماه مهلت براي اظهارنظر درخواست موافقت نموده است و هيئت كارشناسان بشرح گزراش ثبت شده بشماره 225024/9/71 نظريه خود را اعلام نموده اندو پس از ابلاغ نظريه نماينده خوانده بموجب لايحه اي كه بشماره 5918 5/11/71 ثبت شده اعلام كرده است چون زمين مورد اختلاف قبل از پيروزي انقلاب اسلامي بموكل براي هشرك سازي اختصاص داده شده و سازمان زمين شهري ديگر قسمتي ندارد بالاخره در تاريخ 21/5/72 دادگاه در وقت فوق العاده تشكيل جلسه داده و با ملاحظه لايحه طرفين ختم رسيدگي را اعلام و راي تجديدنظرخواسته را بشرح زيرصادرنموده است (دعوي آقاي (الف ) با وكالت آقاي (ب ) بطرفيت سازمان زمين شهري استان مازندران بخواسته فسخ نظريه شماره 3071ك 26/7/65كميسيون ماده 12 قانون زمين شهري مبني بر موات بودن پلاك 2052 فرعي از66 اصلي و غيره اراضي موسوم شهرك فرزاد و شهر مي باشد كه پس از رسيدگيهاي معموله در نهايت دادگاه يا قبول دعوي فسخ و ابطال نظريه اظهارنظر نموده كه با اعتراض اداره خوانده و طرح پرونده در شعبه هيجدهم ديوانعالي كشور شعبه محترم ديوان ضمن برشمردن مواردي از نقض رسيدگي و ضرورت رفع آن نظريه دادگاه راواجدايراد قضائي تشخيص و تنفيذ ننموده در اين مرحله از رسيدگي با فوت آقاي (الف ) خواهان پرونده با دخالت ورثه خواهان بانوان 1 (د) 2(ر) 3(ز) 4 و 5 (ج ) با وكالت آقاي (ب ) ادامه يافت سرانجام دادگاه در اجراي رفع نقض پرونده قرار تحقيق و معاينه محلي صادر و با جلب نظر كارشناس و متعاقبا" هيئت كارشناسان رسيدگي راتعقيب كه با التفات به مراتب فوق و با توجه به گواهي گواهان و نظر هيئت كارشناسان منتخب دادگاه با لحاظ نمودن جهات احصاء شده در نظريه سابق الصدور دادگاه با قبول دعوي حكم به فسخ و ابطال نظريه شماره 3071/ك 26/7/65 كمييون تشخيص در خصوص مورد صادر و اعلام مي نمايد اين راي قابل تجديدنشر مي باشد) و پس از ابلاغ راي اداره كل زمين شهري استان مازندران بطرفيت آقاي تقاضاي تجديدنظرخواهي نسبت بدادنامه صادره نموده و پس از اداي توضيحاتي نقض دادنامه را خواستار شده است با ارسال نسخه دوم دادخواست جهت آقاي (ب ) وكيل خواهانها آقاي (ج ) و خانمها(د) و (ز) و (ه) تقاضاي ابرام دادنامه را نموده و با وصول پرونده بديوانعالي كشور بكلاسه بالا ثبت و جهت رسيدگي باين شعبه ارجاع شده است دادخواست و لايحه جوابيه هنگام شور قرائت خواهد شد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و بررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 27339/5/72 تجديدنظرخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

بسمه تعالي
هرچند اداره كل زمين شهري دادخواست تجديدنظرخواهي خود را به طرفيت مرحوم (الف ) مورث محكوم لهم تسليم نموده است ولي چون تعدادي از وراث در مقام پاسخگوئي بدعوي تجديدنظرخواهي برآمده انددادخواست را بطرفيت خود پذيرفته اند لذا با توجه باينكه از ناحيه تجديدنظر خواه در اين مرحله از رسيدگي ايراد و اعتراض موثر و موجهي كه با يكي از شقوق ماده 10 قانون تجديدنظرآراء دادگاههامصوب مرداد1372 منطبق بوده و نقض دادنامه تجديدنظري را ايجاب نمايد بعمل نيامده است و از طرفي دادنامه تجديدنظرخواسته موجها" ومستدلا" اصدار يافته و از جهت رعايت اصول و قواعد دادرسي هم فاقد اشكال موثر است لهذا دادنامه مزبور مستندا" بماده سه وبند يك ماده پنج قانون فوق الذكرابرام مي شود.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
152